SAYISAL BİLGİLER

Genel, Yabancı ve Türk Nüfus

(31.12.2005 tarihi itibariyle)

Genel

Yabancı

Türk

Libyalı

Erkek

4.209.120

548.590

1250

3.660.530

Kadın

2.672.136

235.110

150

2.437.026

Toplam

6.881.256

783.700

1400

6.097.556

* Alyoum adlı internet sitesi (Bilgi, Dokümantasyon ve Haberleşme Bürosu Yıllık Raporu)

** IMF'nin 2002 yılı tahmini (The Economist Intelligence Unit 2004 Yılı Ülke Rap.syf. 22)

2. Çalışan Vatandaşlarımızın Sayısı

(31.12.2005 tarihi itibariyle)

(31.12.2004 tarihi itibariyle)

Erkek

1.100

2.300

Kadın

10

25

Toplam

1.110

2.325

3. Çalışan Vatandaşlarımızın İş Kollarına Göre Dağılımı

Sektör

2005 Yılı

2004 Yılı

İnşaat Sektörü

1040

1.905

Hizmet Sektörü

70

420

Toplam

1.110

2.325

4. Serbest Çalışan Vatandaşlarımızla İlgili Bilgiler

Yabancıların Libya'da kendi adlarına çalışmaları yasak olduğundan, vatandaşlarımız kendi imkanları ile muvazaalı olarak hizmet sektörünün gıda ve imalat gibi çeşitli dallarında çalışmaktadırlar. Bu şekilde istihdam, daha çok lokanta işletmeciliği, oto kaporta ve tamiri, marangozluk, mobilya atölyesi ve terzilik gibi alanlarda görülmektedir. Anılan alanlarda faaliyet gösteren işyerlerinin kesin sayıları bilinmemekle birlikte, 35'e yakınının Bingazi Bölgesi'nde olmak üzere, bu tip işyerlerinde çalışan vatandaşlarımızın toplam sayısının 190 civarında olduğu tahmin edilmektedir.

5. Malullük, Yaşlılık, Dul-Yetim Aylığı Alanların Sayısı

Maluliyet

:27

Dul-yetim

:48

Toplam

:75

Libya'da çalıştığı sırada geçirmiş olduğu iş kazası sonucu malul kalan vatandaşlarımız ile bir iş kazasında vefat eden işçi vatandaşlarımızın geride kalan haksahiplerine 01.01.2005 - 31.12.2005 tarihlerini kapsayan dönem içerisinde Libya Sosyal Sigortalar Kurumu'nca tahakkuk ettirilen 103.045.392 Libya Dinarı'nın transferleri Trablus Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliğimizce sağlanmıştır.

EKONOMİK VE SOSYAL GELİŞMELER İLE İSTİHDAM PİYASASINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER

1. Genel Durum

Halen serbest piyasa ekonomisine geçemeyen Libya'da, bilindiği gibi ekonomiye hidrokarbon sektörü hakimdir ve GSYİH'nın yarısını ve tüm ihracat gelirlerinin neredeyse tümünü anılan sektör oluşturmaktadır. Devlet gelirlerinin büyük bir kısmı da bu sektörden karşılanmaktadır.

Yüksek petrol geliri ve az bir nüfus Libya'yı, Afrika'da kişi başına en yüksek GSYİH düşen ülkeler arasına yerleştirmekte ise de, bu gelirlerin çok az bir kısmı halka yansımaktadır. Yetkililer Libya'nın uluslararası platforma katılımı hususunda geçtiğimiz üç-dört yıl içerisinde ekonomik reformların alınmasında önemli adımlar atmışlardır. Libya'ya uygulanmakta olan ambargoya ilişkin yaptırımları Birleşmiş Milletlerin 2003 Eylül ayında kaldırması ve yine 2003 Aralık ayında da Libya'nın kitle imha silahları üretiminden vazgeçtiğini açıklaması ile bu atılım biraz ivme kazanmıştır. 2004 yılı Nisan ayında ABD'nin Libya'ya uyguladığı tek yanlı ticari yaptırımları kaldırması da ülkenin daha fazla yabancı sermaye çekmesine yardımcı olmuştur.

Dünya Ticaret Örgütü'ne üyelik (2004 yılı Temmuz ayı), bazı sübvansiyonların kaldırılması ve özelleştirme programlarının açıklanması gibi atılan küçük adımlara rağmen Libya'nın sosyalist merkezli ekonomisini liberalleştirmesinde ve pazar ekonomisine geçme sürecinde katetmesi gereken mesafe oldukça uzun gözükmektedir.

1,31 trilyon m3 doğal gaz ve 29 milyar varil petrol rezervi bulunduğu tahmin edilen Libya'nın petrol gelirleri bir önceki yıla oranla artmıştır. Petrol girdilerine paralel olarak Libya Hükümeti, başta ağır sanayi ve turizm yatırımlarında yabancı sermayeyi teşvik etmek ve tamamen petrole dayalı ekonomisinin yapısını çeşitlendirme arzusundadır. Hükümet yeni gaz ve petrol projelerinin yanında tarım, sanayi, enerji ve turizm alanlarını da doğrudan yabancı sermayeye açmıştır.

İklim şartları ve topraklarının büyük bir bölümünün verimsiz olması nedeniyle Libya, gıda maddelerinin % 75'e yakınını ithal etmektedir.

Toplam harcamaların % 10'unu bulan Suni Nehir Projesi, inşaat alanındaki yerini ve önemini de korumaya devam etmektedir.

2. Nüfus, İstihdam, Ücretler, İşsizlik ve Enflasyon

Yıllık ortalama nüfus artışı, 2005 yılı tahminlerine göre % 2,33 dür. 15-64 yaş arası, Libya nüfusunun % 62'sini oluşturmaktadır. Nüfusun % 34'ü 15 yaşın altındadır.

2005 yılı yerli iş gücünün tahmini sayısı 1,64 milyondur.1997 yılı tahminlerine göre iş gücünün % 17'si tarımda, % 29'u sanayide ve % 54'ü de hizmet sektöründe istihdam edilmektedir. Resmi rakamlar bulunmasa da işsizlik, daha önceki raporlarımızda da belirtildiği üzere özellikle genç nüfus arasında çok yüksektir ve Libya'nın sosyoekonomik sorunlarının başında gelmektedir. 2004 yılı tahmini işsizlik oranı bazı kaynaklarda % 30 olarak belirtilmektedir. Kamuda alınan aylıklar yaşam standartlarının altındadır. Bir memurun aylık ortalamasının 250 LD'ına (190-ABD Doları) geldiği tahmin edilmektedir. Aylık miktarlarının yaşam standartlarının altında olması, iş veriminde zafiyete yol açarak kamu görevlilerinin ek işler yapma zorunluluğunu doğurmaktadır.

Enflasyon verileriyle ilgili olarak kaynaklarda değişkenlik gösteren rakamların % -3,4 ila % 2,8 arasında seyrettiği tahmin edilmektedir.

3. Ekonomik Göstergeler ve Dış Ticaret

(2004 yılı)

GSYİH

30 mil .Dolar

Kişi başına GSYİH

5.250 Dolar

Dış borç

5.9 mil .Dolar

İhracatı

20.8 mil .Dolar

İthalatı

8.6 mil . Dolar

İhracat

İthalat

İtalya

% 39,2

İtalya

% 27,2

İspanya

% 11,9

Almanya

% 10,8

Almanya

% 16,3

Tunus

% 6,6

Fransa

% 6,3

İngiltere

% 5,6

Türkiye

% 7,2

Fransa

% 4,0

Türkiye

% 4,9

Libya'ya İhracatımızda Başlıca Ürünlerden Bazıları (ABD Doları)

İHRACAT

2004

2005

Giyim eşyası ve aksesuarları

145.377.092

70.235.033

Mısır yağı

7.739.355

23.307.334

Kakaolu gıda ürünleri

2.402.876

5.591.997

Cam ve seramik ürünleri

2.572.329

2.072.353

Elektrikli ısıtıcılar

1.894.376

2.635.151

Tekstil elyafı ve mamulleri

12.889.774

26.770.718

Kara ulaşım araçları

3.228.911

5.155.629

Mobilyalar

3.974.199

4.909.597

Libya'dan İthalatımızda Başlıca Ürünlerden bazıları (ABD Doları)

İTHALAT

2004

2005

Taş kömürü ve ham petrolden ürünler

1.437.313.495

1.795.473.836

Hava gazı,petrol gazları,doğal gaz

33.392.867

136.112.896

Anorganik kimyasallar

3.307.649

2.494.050

Gübreler

6.106.127

450.771

Plastikler ve mamulleri

19.038.798

20.370.455

aynak: T.C.Trablus Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği 2005 Yılı Raporu

4. 2005 Yılı Genel Halk Kongresi Kararları

Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi Genel Halk Kongresi'nin 2005 yılı olağan toplantısında aldığı bazı kararlardan, istihdam piyasasını ilgilendirenler aşağıda özetlenmiştir.

Temel Halk Kongreleri, 2006 yılı harcamalar bütçesinin 6,130,099,000 Libya Dinarı olacağını kararlaştırmıştır.

Genel Halk Komitesi Sekreterliği'nin (Bakanlar Kurulu'nun) seçilmesine ilişkin Genel Halk Kongresi'nin 05/03/2006 tarih ve 2006/10 sayılı Kararı uyarınca Başbakanlığa (Genel Halk Kongresi Sekreteri), Dr. Al-Baghdadi Ali al-Mahmudi getirilmiştir.

Çalışma Bakanlığı'nın Libya karşıtı olan İşgücü, Eğitim ve İşletme Genel Halk Komitesi (GHK) Sekreteri Müh. Matuk Muhammet Matug ise kabinedeki yerini korumuştur.

TÜRK MÜTEAHHİTLİK FİRMALARIYLA İLGİLİ BİLGİLER

1. Faal Durumda Olan Türk Şirketlerinin Sayısı, Faaliyet Alanları ve Bölgelere Göre Dağılımı

Libya'da halen faaliyetlerine devam eden irili ufaklı 20'ye yakın Türk şirketi bulunmaktadır. Bu firmalardan bir kısmı üstlenmiş oldukları proje faaliyetlerini devam ettirmekte, bir kısmı ise alacaklarını takip etmek veya yeni iş olanakları araştırmak amacıyla ofislerinde bir kaç görevli bulundurmaktadırlar.

Libya'da Halen Faaliyetlerine Devam Eden Türk Firmalarının Bölgeler ve Şehirlere Göre Dağılımı ile Üstlendikleri Projeleri

a) Trablus bölgesi

Firma adı

Şehir

Proje

BTK

Giryan

Alt yapı tamamlama inşaatları

Zinten

Alt yapı ve konut inşaatı

ÇELİKLER

Homs

300 adet personel lojmanları inşaatı

Trablus

Ebu Selim alt yapı ve yol inşaatı

DATA Sondaj

Giryan

Su sondaj işleri

DARDANEL

Zıleytin

Ton balığı üretim ve işleme

ENTES

Zuwara

Kanalizasyon, pompa ve arıtma tesisi

Aceylat

Kanalizasyon ve arıtma tesisi projesi

El jemil ve Regdalin

Kanalizasyon projesi

Trablus

Al-Fateh LPG tank bakım projesi (proje tamamlandı)

ENKA

Misurata

Teknik yardım işleri

GİM

Trablus

Haber televizyonu ve müzik stüdyosu yapımı

Sirte

yapımı

GÜNAY

Trablus (Fırnaş)

7 katlı, 78 konutlu 3 blok inşaat

Giryan

Uydu istasyonu ve genel dağıtım şebeke sistemi projesi

Rasjedir (Tunus sınırı)

Karayolu dinlenme tesisi inşaatı

MESA

Trablus

Sahel Sahra Afrika Bankası inşaatı (Besix'in taşeronu)

METİŞ

Giryan

Taz pompa istasyonları ve Taz bağlantı yolu

Çelik boru hattı inşaatı

METİŞ

Zawiya

Barajlar işaatı

Sirte

Pompa istasyonları

MİMTAŞ

Zawiya Cufara

48 Okul ve 78 Konut inşaatı

Nasırköy

Okul inşaatı

MİMTAŞ

Mizdah

Su şebekesi

ÖZTÜRKLER

Tarhuna-Garabolli

Alt yapı

Sabrata

Televizyon anten yapımı

ST-FA

Misurata

Trablus-Sirte yüksek gerilim hattı (yeni proje)

Elgoushi atıksu arıtma tesisi

Abu Zeyan

Su rezervuar projesi (Suni nehir projesi)

TAN

Tripoli

Ebu Selim'de 150 dairelik inşaat (başlama aşamasında)

b) Bingazi bölgesi

Firma Adı

Şehir

Proje

AN0

Derne

150 bin kişilik evsel atık su projesi (başlama aşamasında)

AKİK

Bingazi

5 bloklu Avrupa - Libya hastahanesi (Libya firmasına taşeron)

ST-FA

Brega

Liman tamiratı (tamamlanma aşamasında)

TEKSER

Suluk

Pompa istasyonu ( )

El Hadra Zirai sulama projesi (taşeron başlama aşamasında)

Pompa İstasyonu Forebay tank rezervuar yapımı

TML

Jalu *

PCCP Boru Hattı Harici Katodik Koruma sistemi (Tazirbo-Bingazi-Sarir-Sirte hattı) Yapay Büyük Nehir Projesi (GMMRA)

Abutaraba

Deniz suyu arıtma tesisi havuzu ve boru hattı inşaatı

Elbeyda

Omar Muhtar Üniversitesi 2 binanın tamir ve tamamlama işi

Tobruk

Rafinerideki 6 adet tankın tamir ve yenilenmesi

TEKFEN-TML

Kufra-Tazerbo

Yapay Büyük Nehir Projesi 383 km .lik boru hattı yapımı**

Bingazi'nin 400 km .güneyi

** Projeye henüz başlanmadı

c) Fezzan ve al-Jufra Bölgeleri

Firma adı

Şehir

Proje

KARE

Waddan Sokuna

Atıksu arıtma tesisleri, inşaat, montaj ve iki yıl işletme

KUMYOL

Ubari

Turistik otel inşaatı (başlama aşamasında)

ST-FA

Sebha

220 K.V OHTL enerji hattı (proje bitme aşamasındadır)

Jufra

1500 + 700 mesken ile Hun kenti alt yapı işleri

2. Türk Firmalarının İstihdam Ettikleri İşçi Sayısı

Trablus çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliğimizce hazırlanan anket formları vasıtasıyla elde edilebilen veriler aşağıda yer alan tablolarda belirtilmiştir. Başta Türk ve yabancı işçi sayıları, üstlenilen projeler, iş hacimleri ve diğer konulara ilişkin olarak Libya'da bulunan irili ufaklı yaklaşık 45'e yakın Türk şirketinden 22'sine 25.12.2005 19.01.2006 tarihleri arası anılan Müşavirliğimiz Bilgi (Anket) Formları dağıtılmışsa da, 15.03.2006 tarihi itibariyle sırasıyla sadece aşağıda yer alan 15 firmamızdan cevap alınabilmiştir. Diğer 11 firmaya ait rakamlar gayri resmi olup, haricen öğrenilmiştir. Her iki tabloda yer alan 26 firmadan 16'sı inşaat (biri su sondaj, diğeri balık işleme işinde) alanındaki faaliyetlerine devam etmektedirler. 26 Türk firması arasında yapılan araştırmaya, gecikmeli de olsa 15 firma yazılı olarak cevap vermiş, 11'inden de şifahen bilgi alınabilmiştir.

Ankete yazılı olarak yanıt veren firmalarda çalışan işçiler Türk ve yabancı olarak aşağıda yer alan tabloda gösterilmiştir.

Tabloların incelenmesinden de görüleceği üzere, 31.12.2005 tarihi itibariyle Libya'da faaliyet gösteren Türk şirketlerinde istihdam edilen toplam Türk işçi sayısı 901 civarındadır.

Firma

Türk

Yabancı

1

ANO

6

3

2

BTK

81

83

3

ÇELİKLER

7

8

4

ENTES

15

17

5

ENKA

71

19

6

GİM

3

28

7

KARE

33

102

8

METİŞ

135

293

9

MESA

31

9

10

MİMTAŞ

8

34

11

ÖZTÜRKLER

5

45

12

ST-FA

269

1018

13

TAN

4

0

14

TEKSER

25

137

15

TML

208

359

Toplam

901

2155

Aşağıdaki tabloda yer alan firmalarımızdaki tahmini işçi sayıları şifahen öğrenilebilmiştir.

1

AKİK

4

2

ATAÇ

1

3

BAYTUR

1

4

DELTA

1

5

DATA

20

6

DARDANEL

10

7

GAMA

10

8

GÜNAY

25

9

KUMYOL

5

10

YAPI TİCARET (TMSF)

3

11

SOYAK

2

Toplam

82

Türk Şirketlerinde çalışan 2155 yabancı işçinin ülkelere göre dağılımı:

Bulgaristan

15

Cezayir

10

Çad

12

Diğer

6

Fas

14

Filistin

2

Gana

15

Irak

3

Libya

789

Mısır

1149

Nijer

10

Pakistan

9

Sudan

114

Suriye

5

Tunus

2

Toplam

2155

Kaynak : Firmalarla yapılan anketin sonuçları.

3. Türk Firmalarının Üstlendikleri İş Hacmi

2005 yılı içerisinde Türk firmalarının Libya'da üstlenmiş oldukları işlerin hacimlerine ilişkin aşağıda yer alan tablolardaki sayılar, Trablus çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliğimizce hazırlanan anket formlarına firmalarımızın vermiş olduğu yanıtlardan alınmıştır.

Firma

Proje adı

Mevkii

İdaresi

Proje bedeli

Süresi

STFA

Elgoushi atıksu arıtma tesisi

Misurata

Belediye

55,098,730.-LD.

48 ay

METİŞ

Barajlar inşaatı

Zawiya

Sular idaresi

43,933,877.-LD.

30 ay

Çelik Boru Hattı İnşaaatı

Giryan

ANC

41,604,680.-LD.

14 ay

GİM

Müzik stüdyosu

Trablus

TV İdaresi

1,000,000.-LD.

8 ay

Haber televizyonu

Sirte

2,000,000.-LD.

18 ay

ANO

Evsel atık su projesi

Derne

İl idaresi

36,000,000.-LD.

36 ay

MESA

Sahra Afrika Bank inşaatı

Trablus

Afr. Bankası

12,250.000

20 ay

TML

Tank tamir ve yenilenmesi

Tobruk

AGOCO

1,078,069.-LD.

10 ay

TEKFEN-TML

GMMRA boru hattı yapımı

Kufra

GMRA

615,337,331.-LD.

60 ay

ENTES

El-Fateh LPG tank bakım

Trablus

Brega Co.

475,000.-LD.

4 ay

TAN

150 konut yapımı

Akari Bank

5,250,000.-LD.

12 ay

TEKSER

Zirai sulama projesi

Suluk

Technofarm

67,000,000.-LD.

24 ay

Tank rezervuar yapımı

GMRA

6,800,000.-LD.

12 ay

ÖZTÜRKLER

Otel hafriyatı

Trablus

Suudi-Lib.şti.

1,700,000.-LD.

3 ay

Ticaret merkezi ve otopark

Belediye

992,000.-LD.

6 ay

Özet Değerlendirme

2005 yılı içerisinde firmalarımızca üstlenilmiş olan projelerin toplam tutarı yaklaşık 680 milyon dolardır ve bu projelerin 2006 yılında tahminen 500 kişiye yakın bir Türk iş gücünün istihdamına imkan vereceği düşünülmektedir.

Yukarıda yer alan tabloların incelenmesi sonucunda görüleceği üzere, faal olarak gözüken 17-18 civarında Türk firmasından yaklaşık 9'unun tam kapasite faaliyetlerine devam ettikleri anlaşılmaktadır. Firmalarımızın çoğu batılı yabancı firmaların taşeronu olarak faaliyetlerine devam etmektedirler.

Firmalarımızda Türk işçi sayısının iki katından fazla Arap (Libya, Mısır, Sudan) ve Afrika (Nijer, Çad, Gana) kökenli işçi istihdam edilmektedir. Yabancı işçi istihdamı, başta Libya mevzuatının katılığından ve maliyet ucuzluğu nedeniyle firmaların rekabet gücüne yapmış olduğu etkiden kaynaklanmaktadır.

Başta vasıflı olmayan işçilerin ülkeye sevkine Libya mevzuatınca izin verilmediğinden ve Türk firmalarınca üstlenilen proje sayılarında azalma görüldüğünden, Türk iş gücünün Libya'daki istihdamı giderek düşmektedir.