SAYISAL BİLGİLER

1. Genel, Yabancı ve Türk Nüfus

(01.01.2006 tarihi itibariyle)

Genel

Yabancı

Türk

Erkek

7 305 150

*

**

Kadın

7 912 550

*

**

Toplam

15 217 700

*

**

*- Kazakistan'da yabancı nüfus bilinememektedir.

**TÜRK NÜFUS: Kazakistan'daki Türk nüfus hakkında T.C. Almatı Büyükelçiliği ile yapılan çalışmada, aşağıdaki değerlendirme yapılmıştır.

T.C. Almatı Büyükelçiliği verilerine göre, Konsolosluğumuza 15 Mart 2006 tarihi itibarıyla kayıtlı vatandaş sayısı 9.593 olmakla birlikte, Kazakistan'da yaşayan vatandaşlarımızın sayısının 10 binin çok üzerinde olduğu sanılmaktadır. Kayıtlarda işçi sayısı 4.472, kendi nam ve hesabına çalışan sayısı ise 1.139 olarak görülmektedir. Kazakistan'ın geniş bir coğrafyaya yayılmış olması ve dolayısıyla vatandaşlarımızın yoğun olarak yaşadıkları şehirlerin Büyükelçiliğimizin bulunduğu Almatı'ya olan uzaklığı, özellikle müteahhitlik sektöründe yatırımlarımızın artmasına paralel olarak ülkeye getirilen kısa süreli çalışanların sayısının da artması ve bunun dışında kaçak olarak çalışan vatandaşlarımızın Konsolosluk Şubemize başvurmakta sergiledikleri çekingenlik gibi nedenlerle Kazakistan'da yaşayan Türk vatandaşı sayısı tam olarak belirlenememektedir.

Sonuç: Mevcut verilere göre tahmini olarak;

1. Toplam vatandaş

: 10.000

2. İşçi

: 4.472

3. Bağımsız çalışan

: 1.139

4. İşsiz

: ---

Çok az olmakla beraber, çeşitli nedenlerle işsiz kalan vatandaşlarımızkısa süre içerisinde yurda dönüş yapmayı tercih etmektedir.

2. Çalışan Vatandaşlarımızın Sayısı

(30.12.2005 tarihi itibariyle)

İşçi Sayısı : 4.472

Bağımsız çalışan : 1.139

Kazakistan'da çalışan kadın vatandaşlarımızın sayısı 100'ün altındadır.

MEVZUAT VE UYGULAMA DEĞİŞİKLİKLERİ

Yabancı İşgücü Kotası

Kazak Hükümeti 2006 yılı için belirlenmiş olan yabancı işgücü kotasını arttırmıştır.

Karar gereğince, 2006 yılı için ülkenin iktisaden faal nüfusuna oranla daha önce % 0,55 olarak belirlenmiş olan yabancı işgücü kotası % 0,70 olarak artırılmıştır. Bu yıl içerisinde ülkeye faal nüfusun % 25'i kadar birinci ve ikinci kategori işgücü (yöneticiler, yüksek meslek okul ve üniversite mezunları) gelebilecektir. Ayrıca, daha önce planlanmış olan % 0,12 yerine faal nüfusun % 0,32'si kadar üçüncü kategori işgücü (vasıflı işgücü) getirilebilir. Mevsimlik tarım işlerinde istihdam edilecek işçiler faal nüfusun % 0,13'ü kadar olabilecektir.

Kazak Bakan konuya ilişkin bir değerlendirmesinde, Türk inşaat firmalarının Kazakistan'daki etkinliğini gayet iyi bildiğini, gerek Büyükelçiliğimizin gerek Türk firmalarının ilettiği raporlar çerçevesinde, yılın ilk üç ayında iki kez kota artırımı yaptıklarını, şimdi üçüncü kez kota artımına gitmekte olduklarını belirtmiş ve buna ilişkin çalışmanın Bakanlığa sunulduğunu söylemiştir. Bakan, bu çalışma çerçevesinde özellikle Türk işçilerine yönelik olarak Almatı'da ilave 2.000, Astana'da da ilave 3.000 kişilik kota artırımını öngördüklerini, yine Türk inşaatlarının yoğun olduğu Atırau'da ise arttırılan genel yabancı kotasından tabiatıyla Türk işçilerinin de yararlanacağını vurgulamıştır.

EKONOMİK VE SOSYAL GELİŞMELER İLE İSTİHDAM PİYASASINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER

Genel Durum

Reel sektör: Ocak-Aralık 2005'de sanayi üretim hacmi cari fiyatlarda 5.124,1 milyar Tengeyi bulmuş, yani Ocak-Aralık 2004'e göre % 4,6 oranında artış göstermiştir. Madencilikte üretim hacmi, 2004'ün aynı dönemine kıyasla % 3,2, imalat sanayii % 6, elektrik, gaz ve su üretimi ve dağıtımı ise % 2,2 oranında artış göstermiştir.

2005'de tarımın gayri safi hasılası cari fiyatlarda 764,8 milyar Tengeyi bulmuş olup, 2004'e kıyasla % 6,7 oranında artmıştır.

Yük taşımacılığının genel hacmi Ocak-Aralık 2005'te 1.927,9 milyon ton olmuş ve 2004'ün aynı dönemine kıyasla % 4,8 oranında artmıştır.

Perakende satılan ürünler toplamı rapor döneminde 1.312,9 milyar Tenge olmuş ve Ocak-Aralık 2004'e kıyasla % 12,4 oranında artmıştır.

Sabit sermaye yatırım tutarı Ocak-Aralık 2005'de 2.205,2 milyar Tengeyi bulmuş olup, Ocak-Aralık 2004'e göre 1,2 kat artış göstermiştir.

1 Ocak 2006 itibariyle, Kazakistan'da 226.908 şirket kurulmuş olup, bunların 173.623'ü faaliyette bulunmaktadır. Faaliyette bulunan şirketlerin 160.953'ünü küçük şirketler oluşturmaktadır.

Dış ticaret: 2005 yılında Kazakistan'ın dış ticaret hacmi 45.201 milyon ABD Dolarını bulmuş olup, 2004'e kıyasla % 37,5 oranında artış göstermiştir. Bunun içinde ihracatın payı 27.849 milyon ABD doları (% 38,6 artış), ithalatın payı ise 17.352 milyon ABD Dolarıdır (% 35,8 artış).

Fiyatlar: Aralık 2005'de tüketici fiyatlar endeksi, Aralık 2004'e kıyasla % 107,5 olmuştur. Yiyecek maddelerinin fiyat ve tarifeleri % 8,1, diğer maddelerin tarifeleri ise % 5,9, ücretler ise % 8,0 oranında yükselmiştir. Aralık 2005'de sanayi ürünlerinin fiyatı, Aralık 2004'e kıyasla % 20,3 oranında artmıştır.

İstihdam Piyasası ve Ücretler: Aralık 2005'te, eksper değerlendirmesine göre işsizler sayısı 650,8 bin kişi olup, ekonomik faal nüfus sayısına göre işsizlik seviyesi % 8,2 olmuştur. Bunun içinde, yetkili işsizlik organlarında işsiz olarak kayda alınanların sayısı Aralık sonuna doğru 94 bin kişidir. Ekonomi faal nüfus sayısındaki işsizler payı % 1,2'dir.

Kasım 2005'te işçilerin hesaplarına geçirilen ortalama nominal maaşı 36.495 Tenge olup, Kasım 2004'e kıyasla % 26,4 oranında artış göstermiştir. Reel maaş % 17,6 oranında artmıştır.

Halk geliri: Değerlendirmelere göre, Kasım 2005'te halkın kişi başına ortalama nominal para geliri 16.815 Tenge olup, Kasım 2004'e kıyasla % 25,6 oranında, reel parasal gelir ise % 16,9 oranında artmıştır.

Temel Ekonomik ve Sosyal Göstergeler

Ekonomik göstergeler

Ölçü

Birimi

Ocak-Aralık

2005

Aralık

2005

Önceki yılın aynı dönemine oranı (%)

Ocak-Aralık

2005

Aralık 2005

Sanayi ürünleri

(iş, hizmet) hacmi

Milyar Tenge

5124,1

494,6

104,6

107,2

Tarımda gayri safi hasıla

Milyar Tenge

764,8

41,7

106,7

101,6

Her çeşit araçla yük taşıması

Milyon Tenge

1927,9

169,4

104,8

100,1

Haberleşme hizmetleri

Milyar Tenge

216,7

21,5

127,7

131,2

Her satış kanalıyla perakende satışlar

Milyar Tenge

1312,9

131,4

112,4

113,2

Sabit sermaye yatırımları

Milyar Tenge

2205,2

341,3

122,1

119,5

Tüketici fiyatlar endeksi

107,6

107,5

Sanayi ürünlerde üreticilerin fiyat endeksi

123,7

120,3

İşsiz sayısı

Bin kişi

650,8

98,2

Ortalama kişi başına

parasal gelir

Tenge

165.724

16.815

119,8

125,6

Reel parasal gelir

%

111,4*

116,9

Bir işçinin ortalama aylık maaşı nominal

Tenge

32.957

36.495

119,2

126,4

Reel ücret

%

110,8

117,6

Kaynak: K.C. İstatistik Ajansı, K.C.'nin Ekonomik ve sosyal gelişmesi, 12.2005, Almatı 2006.

Yıllar İtibari ile GSYİH ve GSYİH Büyüme Oranı

2000

2001

2002

2003

2004

2005

GSYİH (Milyar ABD Doları)

18,3

22,1

24,4

30,8

40,7

56

Reel GSYİH büyüme Oranı (%)

9,8

13,5

9,8

9,2

9,4

10,4

Kaynak: K.C. İstatistik Ajansı, Merkez Bankası

Kazakistan , Sovyetler Birliği'nin ardından ortaya çıkan ülkeler arasında en ciddi ekonomik gerilemeyi yaşayan ülkelerden biri olmuştur. 1990-1995 yılları arasında GSY İH % 36 oranında gerilemiştir. Sözkonusu düşüş, yıllık ortalama % 7 ' lik bir gerileme anlamına gelmektedir. Sözkonusu dönemde bankacılık sektörüde küçülmüş ve iç yatırımların finansmanı çok az kuruluş tarafından yapılabilir hale gelmiştir. Sonuç olarak sabit yatırımların GSYİH'daki payı 1992 yı lında % 30 iken, 1999'da % 16'ya düşmüştür.

Ekonomik büyüme 1996 yılında biraz artış göstermiş , ancak 1998 yılında Asya ve Rusya finansal krizleri, düşen ihraç fiyatları ve yetersiz ekonomi yönetimi nedeni ile yeniden zayıflamıştır. Bu dönemde, izlenen ekonomi politikalarının büyüme üzerinde çok az etkisi olmuştur.

1999 yılında gözlenen ekonomik canlanma yüksek dünya petrol fiyatları ve iyi hasat koşullarına bağlı olarak canlanan tarı m sektörü sayesinde olmuştur.

Yabancı şirketler tarafından petrol sektörüne yapılan ve bugüne kadar sabit yatırımların yaklaşık % 90 'ını oluşturan yatırımlar petrol üretim kapasitesinin artmasını ve buna bağlı olarak da ihracat hacminde önemli artış sağlamıştır. Bunun en önemli sonucu ise GSY İH'da 2000-2005 yılları arasında gözlenen yaklaşık % 9 oranındaki artış olmuştur.

Kazakistan, BDT ülkeleri içinde en yüksek kişi başı GSY İH ve aylık ücretlere sahip ülkedir.

Enflasyon

2005 yılında % 7,5 olarak gerçekleşmiştir.

Tenge olup, bunun büyük kısmı özel işletmeler tarafınca verilmektedir.

Türk Müteahhitlik Hizmetleri

Türk müteahhitlik firmaları Kazakistan'da 2005 yılı sonu itibariyle, yaklaşık 4 milyar Dolar tutarında 187 proje üstlenmişlerdir. Başkent olduktan sonra yoğun inşaat faaliyetleri yürütülen Astana kentindeki projelerin yaklaşık % 70'i Türk müteahhitlik firmalarınca gerçekleştirilmiştir. Türk firmalarının tamamlamış oldukları bazı önemli projeler şunlardır: Astana Uluslararası Havaalanı, Parlamento Binası, Cumhurbaşkanlığı Konutu, Regent Ankara Oteli, Okan Intercontinental Astana, Çocuk Rehabilitasyon Merkezi, Ulusal Müze, Devlet Konukevi, Ahmet Yesevi Üniversitesi, Astana İkiz Kuleler, GSM Telekominikasyon Altyapısı, Tengiz-Novorossisk Boru Hattının Kazakistan kısmı ve diğer alış veriş merkezleri.

Kazakistan'da faaliyet gösteren bazı Türk sermayeli firma yönetim alanında uluslararası başarılara imza atmış, başarı ödülleri kazanmıştır. K'Cell Telekomünikasyon Şirketi, Turkuaz Bitkisel Yağ Sanayii ve Coca- C ola Almaty Bottlers bunlardan bazılarıdır.

Ayrıca, Türk Eximbank, Kazakistan'a 55,7 milyon Dolarlık kısmı ticaret finansmanı, 184 milyon Dolarlık kısmı yatırım projelerine olmak üzere toplam 240 milyon Dolarlık kredi açmış ve kredi kullanımları tamamlanmıştır.

İstihdama Katkı

Kazakistan'da çeşitli işkollarına yapılmış olan yatırımlar, Kazakistan'ın üretim ve istihdamına çok önemli katkıda bulunmaktadır. Türk firmaları özellikle hizmet sektörü, dağıtım, üretim, inşaat ve yoğun işçi çalıştırılmasını gerekli kılan alanlardan küçük ve orta ölçekli işletmeler ile Kazak halkının çeşitli sahalarda meslek edinmelerine ve bu ülke vatandaşlarının istihdamına çok önemli bir katkıda bulunmaktadırlar.

Anket uygulanan 136 Türk firmasında istihdam edilen Kazak eleman sayısı, 10.030 kişidir. İstihdam edilen toplam eleman sayısının % 86,3'ünü Kazak vatandaşlar oluşturmaktadır. Ancak, bu sayı sadece anket uygulanan firmalardaki istihdam edilen yerli eleman sayısını göstermektedir. Anket uygulanmayan diğer firmaları da dikkate alınacak olursa, 13-14 bin civarında Kazak vatandaşının Türk firmalarında istihdam edildiği tahmin edilmektedir.

Türk firmalarının yerli halka katkısı sadece istihdamla sınırlı kalmayıp, bu elemanların % 60'ı işe başlarken, % 40'ı da işe başladıktan sonra belirli aralıklarla meslek edinmeleri için özel eğitimden geçirilmektedir.



KAZAKİSTAN

TÜRK MÜTEAHHİTLİK ŞİRKETLERİYLE İLGİLLİ BİLGİLER

1. Faal Durumda Olan Türk Müteahhitlik Şirketlerinin Sayısı

Faal durumda olan Türk müteahhitlik şirketlerinin sayısı, faaliyet alanı ve bölgelere göre dağılımı geçen seneki raporda yer alan verilere göre, fazla değişiklik arz etmemektedir.

Türk müteahhitlik firmalarının 2005 yılındaki faaliyetleri arasında Atırau ve Aktau bölgesinde alınan sanayi inşaatları ile ENKA Şirketinin Almatı'da yapmaya başladığı işyeri kompleksi sayılabilir.

Türklere ait olan Ramstore alış veriş merkezinin karşısında yine Türk müteahhitleri tarafından HAK STROY isminde yeni bir inşaata başlanmıştır.

2. Şirketlerin Çalıştırdıkları İşçi Sayısı

Şirketlerin ayrı ayrı çalıştırdıkları işçi sayısı bilinememektedir. Toplam olarak, 6.000 civarında Türk işçisinin çalıştırıldığı düşünülmektedir. Bununla beraber en az 15.000 civarında Kazak işçisi Türk şirketlerinde çalışmaktadır.

3. Şirketlerin İş Hacmi

Türk müteahhitlik firmaları Kazakistan'da 2005 yılı sonu itibarıyla, yaklaşık 4 milyar dolar tutarında 187 proje üstlenmişlerdir. Başkent olduktan sonra yoğun inşaat faaliyetleri yürütülen Astana kentindeki projelerin yaklaşık % 70'i Türk müteahhitlik firmalarınca gerçekleştirilmiştir. Türk firmalarının tamamlamış oldukları bazı önemli projeler şunlardır: Astana Uluslararası Havaalanı, Parlamento Binası, Cumhurbaşkanlığı Konutu, Regent Ankara Oteli, Okan Intercontinental Astana, Çocuk Rehabilitasyon Merkezi, Ulusal Müze, Devlet Konukevi, Ahmet Yesevi Üniversitesi, Astana İkiz Kuleler, GSM Telekomünikasyon Altyapısı, Tengiz-Novorossisk Boru Hattının Kazakistan kısmı ve alışveriş merkezleri.

Kazakistan'da faaliyet gösteren bazı Türk sermayeli firmalar yönetim alanında uluslararası başarılara imza atmış, başarı ödülleri kazanmıştır. K'cell Telekomünikasyon şirketi, Turkuaz Bitkisel Yağ Sanayii ve Coca Cola Almaty Bottlers bunlardan bazılarıdır.

Ayrıca Türk Eximbank, Kazakistan'a 55,7 milyon Dolarlık kısmı ticaret finansmanı, 184 milyon Dolarlık kısmı yatırım projelerine olmak üzere toplam 240 milyon Dolarlık kredi açmış ve kredi kullanımları tamamlanmıştır.