SAYISAL BİLGİLER

1. Genel, yabancı ve Türk nüfus

(01.01.2005 tarihi itibariyle)

 

Genel

Belçikalı

Yabancı

Türk

Erkek

5.125.387

4.644.537

450.828

19.835

Kadın

5.347.455

4.891.597

431.203

20.050

TOPLAM

10.472.842

9.590.811

882.031

39.885

Kaynak: INS (Ulusal İstatistik Enstitüsü) 01.01.2005

Erkek/Kadın Dağılımı 01.01.2005 itibariyle INS tarafından verilmiştir.

Yabancılar Ofisi tarafından 05.09.2005 tarihi itibariyle bildirilen Türk sayısı 42.813'dür. Belçika'daki Türk nüfusuna ilişkin verilerde INS'den alınan bilgiler esas alınmıştır.

2. Çalışan vatandaşlarımızın sayısı, cinsiyet ve yaş gruplarına göre dağılımı

Belçika'nın çifte vatandaşlığı tanımaması nedeniyle Belçika makamlarınca sadece Türk vatandaşlığını taşıyan vatandaşlarımızı kapsayacak şekilde istatistikler yayımlanmaktadır.

Belçika Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün 1 Ocak 2005 tarihli verilerine göre Belçika'da yaşayan Türk vatandaşlarının toplam sayısı 39.885'dır. Vatandaşlarımızın yaş gruplarına göre dağılımı ise aşağıda yer almaktadır:

(01.01.2005 tarihi itibariyle)

0-17 yaş

18-64 yaş

65 yaş ve üstü

Toplam

6.278

29.712

3.895

39.885

Kaynak: Ulusal İstatistik Enstitüsü (INS) 2005 Yılı Verileri

Belçika Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün Türk vatandaşlarının yaş gruplarına ilişkin olarak vermiş olduğu rakamlar dikkat alındığında 18-64 yaş arası çalışma çağındaki nüfus (aktif nüfus) 29.712 olup, bu rakam 39.885 olan toplam rakamın % 74'dür.

Diğer yandan, 1 Ocak 2006 tarihi itibariyle Brüksel ve Anvers Başkonsoloslarımızda kayıtlı vatandaşlarımızın (Belçika vatandaşlığını kazananlar dâhil olmak üzere) sayısı ise 170.863'dür. Bu rakamın 88.411'i Brüksel, 82.452 'si ise Anvers Başkonsolosluğu görev bölgesinde kayıtlıdır.

INS'in verileri göz önünde bulundurularak çalışma çağındaki vatandaşlarımıza ilişkin olarak elde edilen % 74 oranı, Başkonsolosluklarımızda kayıtlı vatandaşlarımızın sayısına uyarlandığında Belçika'daki vatandaşlarımızın 126.438'nin çalışma çağında (18-64) olduğu sonucu elde edilmektedir.

Sonuç olarak eğitime devam edenler, işsizler (% 36 ile ülke ortalamasının üzerindedir), 55 yaşında erken emekli olan veya erken yaşta çalışma hayatından çekilenler ve ev hanımları düşüldüğünde hâlihazırda çalışan vatandaşlarımızın sayısının 64.000 dolayında olabileceği düşünülmektedir.

3. Çalışan vatandaşlarımızın işkollarına göre dağılımı (Ücretliler)

(1999 yılı verileri)

İşkolları

Ücretli çalışan sayısı

Erkek

Kadın

Toplam

Bilinmeyen

44

14

58

Tarım, ormancılık, balıkçılık

975

1.945

2.920

Hammadde çıkarımı

7

-

7

İmalat sanayii

2.325

188

2.513

Gaz, elektrik üretim, dağıtım

1

1

2

İnşaat

2.045

100

2.145

Toptan, perakende ticaret, otomobil ve ev eşyaları tamiratı

628

239

867

Otel, lokanta

361

170

531

Ulaşım, haberleşme

314

64

378

Bankacılık, kredi

16

17

33

Hizmet

1.966

1.266

3.232

Kamu yönetimi

6

10

16

Eğitim

39

52

91

Sağlık, sosyal yardım

87

165

252

Toplu, sosyal, özel hizmetler

169

192

361

Ev hizmetleri, yurtdışı merkezli işletmeler

4

2

6

T O P L A M

8.987

4.425

13.412

Kaynak: Federal Çalışma ve İstihdam Bakanlığı

Günümüzde vatandaşlarımız daha çok hizmet ağırlıklı sektörlerde çalışmaktadırlar. Bununla birlikte, vatandaşlarımızın çalıştıkları sektörlere göre dağılımlarına ilişkin sayısal veriler temin edilememektedir.

4. Yabancılar ve Vatandaşlarımız Arasındaki İşsizlik Durumu, Oranları ve Bölgelere Göre Dağılımı

Federal Çalışma ve İstihdam Bakanlığı çalışanlara ilişkin olarak vatandaşlık esasına göre istatistikî veriler yayımlamamaktadır.

Çalışanların sayısı (1999)

Genel Toplam

%

Yabancı

%

Türk

%

4.375.075

59,4

247.556

6,14

13.412

5,41

5. İşsiz Türk vatandaşlarına ilişkin sayısal veriler

(Aralık 2005 tarihi itibariyle)

Çalışan Türkler (ücretli çalışanlar+ bağımsız çalışanlar)

İşsiz Türk sayısı

Türkler arasında işsizlik oranı (tahmini)

15.155

(13.412 (**)+ 1.743)

5.416

% 36

*işsizlik oranı: İşsiz sayısı (aktif çalışan+bağımsız çalışan+işsiz sayısı) olarak hesaplanmaktadır.

** 1999 çalışan Türk nüfusu

6. Serbest Çalışan Vatandaşlarımızla İlgili Veriler

1997-2004 yıllarını kapsayan dönemde serbest meslek sahibi vatandaşlarımız

(31 Aralık tarihi itibariyle)

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

1.870

1.894

1.848

1.767

1.555

1.451

1.752

1.743

Kaynak: Serbest Çalışanlar Milli Sosyal Güvenlik Enstitüsü (INASTI) Ocak 2004 tarihli Yıllık Raporu.

7. Türkiye'de İkamet Eden Vatandaşlarımıza Yapılan Sosyal Güvenlik Ödemeleri

Ulusal Emeklilik Sandığınca (ONP) Belçika'da ikamet eden Türk vatandaşlarına yapılan sosyal güvenlik ödemeleri aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.

Kişi

sayısı

Aylık miktar

(Ocak 2005) Avro

Yaşlılık aylığı alan ücretliler

3.756

3.832.788,36

Yaşlılık aylığı alan bağımsız çalışanlar

104

11.435,89

Bütün rejimler toplamı

3.806

3.824.508,48

Toplam içindeki yaşlılık aylığı

2.940

3.061.634,97

Toplam içindeki dulluk aylığı

1.057

762.873,51

Ulusal Emeklilik Kasasınca (ONP) Türkiye'de ikamet eden kişilere yapılan sosyal güvenlik ödemeleri (vatandaşlık durumu dikkate alınmadan toplam sayı)

Kişi

sayısı

Aylık miktar

(Ocak 2003) Avro

Yaşlılık aylığı alan ücretliler

8.076,00

2.986.558,90

Yaşlılık aylığı alan bağımsız çalışanlar

28,00

4.269,24

Bütün rejimler toplamı

8.084,00

2.990.828,14

Toplam içindeki yaşlılık aylığı

5.688,00

2.245.671,47

Toplam içindeki dulluk aylığı

2.438,00

745.156,67

2005 yılı içinde Belçika tarafından Türkiye'ye 38.221.391,35 Avro tutarında aylık transferi gerçekleştirilmiştir.

Emekli aylıkları bölümünde tek tek verilen sayılar ile toplamların birbirini tutmaması aynı kişilerin hem dul, hem emekli aylığı ya da hem emekli-dul hem de asgari geçim parası alanlar içinde sayılmasından kaynaklanmaktadır.

Ulusal Hastalık ve Malullük Sigortası (INAMI) tarafından yapılan ödemeler

(Aralık 2005 tarihi itibariyle)

Aylık Alanların Sayısı

Ödenen Miktar (Avro)

Charleroi

Belçika

14

14.259

Türkiye

14

16.445

Diğer

1

88

Liege

Belçika

2

1.926

Türkiye

2

2.457

Diğer

1

171

Kempen

Belçika

7

6.422

Türkiye

13

15.555

Diğer

0

0

GENEL TOPLAM

54

57.321

8. Aile Yardımlarıyla (Çocuk Paraları) İlgili Sayısal Bilgiler ve Aile (Çocuk) Yardımlarının Miktarı

Belçika'da ve Türkiye'de ikamet eden çocuklar için ödenen aile yardımları miktarı (Avro)

Çocuk sayısı

Belçika'daki çocuklar

(01.08.2005)

Türkiye'deki çocuklar

(01.08.2005'ten itibaren)

1.Çocuk

77,05

23,22

2.Çocuk

142,58

24,68

3.Çocuk

212,87

26,13

4. çocuk ve sonraki her çocuk için

212,87

27,58

4. çocuktan sonra ödeme yapılmamaktadır.

Türkiye'de ikamet eden çocuklara ilişkin veriler 31 Aralık 2004 tarihi itibariyledir. 2005 yılına ilişkin veriler henüz yayımlanmamıştır.

Çocuk sayısının dağılımı

Aile sayısı

1 çocuklu

34

2 çocuklu

34

3 çocuklu

12

4 çocuklu

4

Toplam aile sayısı

84

Aile yardımı ödenen toplam çocuk sayısı

154

2004 yılında Türkiye'ye gönderilen aile yardımı ödenekleri toplamı

90.882,06 Avro

Kaynak: Ücretliler Ulusal Aile Yardımları Ofisi (ONAFTS)

9. Türk Derneklerine İlişkin Sayısal Bilgiler (Dernek türlerine göre)

Belçika genelinde faaliyette bulunan dernek ve üst kuruluşun kesin olmayan listesi aşağıda belirtilmiştir. Gerçek rakamın daha fazla olduğu tahmin edilmektedir.

Dernek türü

Dernek sayısı

Brüksel bölgesi

Anvers bölgesi

Federasyon

10

12

Cami

15

22

Spor

3

4

Kültür/yardımlaşma

6

8

Bağımsız/diğer

3

2

10. Vatandaşlarımızın Yönetime (Genel ve Yerel) Katılımı ile İlgili Bilgiler

Belçika'da belirli bir süre ikamet eden, AB üyesi ülke vatandaşı olmayan yabancıların yerel seçimlerde oy kullanmasına ilişkin yasa çalışmaları 2004 yılı içinde tamamlanmıştır. Söz konusu yasa Belçika'da en az beş yıldan bu yana ikamet eden ve Belçika'nın demokratik değerlerine saygılı olacağını beyan eden yabancılara yerel seçimlerde oy hakkı tanımaktadır. 8 Ekim 2006 yılında yapılacak olan yerel seçimlerde, gerekli koşulları taşıyan yabancılar oy kullanabileceklerdir.

Söz konusu yasal düzenleme sadece seçme hakkını tanımakta, seçilme hakkını öngörmemektedir. AB üyesi ülke vatandaşları ise Belediye Başkanlığı dışındaki görevlere aday olabilmekte ve seçilebilmektedirler.

Belçika vatandaşlığına geçen vatandaşlarımızın sayısının artması aynı zamanda bu ülkenin siyasi yaşantısına katılan Türk kökenli Belçikalı sayısında da artışa yol açmıştır.

Ayrıca, yerel yönetimlerde görev alan vatandaşlarımızın sayısı dikkate değer sayılara ulaşmıştır. 2004 yılında yapılan genel seçimlerde Brüksel Bölge Hükümetinde Türk kökenli bir Belçikalının Devlet Bakanı olarak atanmasının yanı sıra Federal Meclise de Türk kökenli milletvekilinin seçilmiş olması önemli bir gelişmedir.

Bütün bu gelişmeler, Belçika'daki Türk toplumunun yaşadığı ülkeyi benimseyerek artık kendisini yaşadığı toplumda kabul ettirme isteğinin göstergesi olarak kabul edilmektedir.

MEVZUAT VE UYGULAMA DEĞİŞİKLİKLERİ

1. Nesiller Arası Dayanışma Paktı

Belçika'da 2005 yılının sosyal politika alanında, en önemli gündemini "Nesiller Arası Dayanışma Paktı" yasa tasarısı ile başlayan tartışmalar ve yasa tasarısının 15.12.2005 tarihinde Temsilciler Meclisinde kabul edilerek 23.12.2005 tarihinde Belçika Resmi Gazetesinde "Moniteur Belge" yayınlanması oluşturmuştur. Yasanın uygulamasına yönelik muhtelif Krallık Kararnameleri de çıkarılmıştır. İşçi konfederasyonları Yasa tasarı halindeyken yurt düzeyinde iki günlük greve gitmişler, bunun üzerine hükümeti oluşturan partiler sendikaların taleplerini dikkate alarak, bazı maddeleri yumuşatma yolunu seçmişlerdir. Ancak Yasa ve ona bağlı çıkarılan Krallık Kararnamelerinin, çalışan kesimi tatmin etmemesi nedeniyle Yasaya ilişkin tartışmaların sonraki yıllarda da devam edeceği tahmin edilmektedir.

Yasa gerekçesi ve genel esasları

Hükümet, yasa gerekçesini, mevcut Belçika sosyo-ekonomik sisteminin devamını, sistemin güçlendirilmesini ve gelecek nesillere sağlıklı taşınmasını amaç edindiğini beyan ederek, yaşlanan nüfusun ve değişen dünya ekonomisinin Belçika sosyo ekonomik sistemi üzerindeki tehdidine yönelik tedbirlerin alınmasının gerektiği şeklinde açıklamaktadır. Yapılan nüfus projeksiyonlarına göre 2015 yılında Belçika'da 5 kişiden 1'i 65 yaşında olacak, bu sayı 2050 yılında 3 Belçikalıdan 1'i olarak seyir gösterecektir. Hâlihazırda 3 çalışan 2 emeklinin aylığını karşılarken, 25 yıl içinde bu oran terse dönecektir. Diğer taraftan, Hükümet, dünya ekonomisinin daha az sosyal haklara sahip işgücünün yoğun olduğu doğu ülkelerinde gelişme gösterirken, Belçika gibi sosyal hakların güçlü olduğu ve bunlardan vazgeçmenin düşünülemeyeceği ülkelerin rekabet edebilme şansının azaldığına ve bu nedenle de bazı tedbirlerin alınması gerektiğine vurgu yapmaktadır.

Yasada temel olarak 4 önlem paketi öngörülmektedir:

1) Genç istihdamının artırılması:

Gençlere uygun eğitim ve tecrübe kazandırılması, bir diğer değişle okul ile işletmenin birbirine yaklaştırılması hedeflenmektedir. İşverenlerin daha çok staj imkanı sunmaları vergi indirimleri yoluyla teşvik edilecektir. Kendi işini kurmak isteyen gençlere faizsiz krediler ve iş kurma aşamasında teknik yardım sağlanacaktır. Bu kapsamda daha önce başlatılmış olan Rosetta Planları artırılacaktır. 30 yaşın altında çalışanların sosyal güvenlik primleri düşürülmek suretiyle, çalışanın alım gücü artırılacak, işverenin işçi maliyeti azaltılmış olacaktır.

2) 40 ve 50 yaş üzeri çalışanların daha uzun süre istihdamda tutulması:

62 yaşın üzerinde çalışanlara yasal emekli aylığı yanında ek tazminat sağlanması,

55 yaşından itibaren, istek halinde, çalışma süresinin azaltılması-5 günden 4'ünde çalışma (4/5 sistemi)

Daha ağır çalışma koşullu işlerden daha rahat işlere geçilme durumunda, geçici bir süre gelir kaybını önleyici tazminat ödenmesi,

Emekli aylığı alarak çalışmaya devam edebilme şartlarının genişletilmesi,

 2010 yılından itibaren işletmelere, her iki çalışanından en az birine mesleki eğitim sunma zorunluluğunun getirilmesi ve bu eğitimlerden daha yaşlı olan çalışanların da faydalanması.

Bu önlemlerin yanında bazı sektörlerdeki ağır iş şartları dikkate alınarak erken emeklilik hakkı korunmaya devam edilecektir. Ancak daha önce uygulamada olan Canada Dry* ve Zaman Kredisi ( Credit-Temps )** uygulamaları cazip olmaktan çıkarılacaktır.

* Canada Dry : İşyerinin yeniden yapılanması nedeniyle işten çıkarılan ve erken emeklilik sisteminden yaş şartının gerçekleşmemesi nedeniyle yararlanamayanlara tanınan işsizlik ödeneği ile birlikte, herhangi bir sosyal güvenlik kesintisine tabi tutulmaksızın ödenen tazminatlı erken emeklilik sistemine verilen addır.

** Zaman Kredisi ( Credit-Temps ): En az 3 ay ile en fazla 1 yıl süreli işe ara verme ya da yarım gün çalışma sistemine verilen addır.

İşletmelerin yeniden yapılanması nedeniyle işlerini kaybeden 45 yaşın üstündeki çalışanlar için bu tür işletmelerde bir istihdam ekibi oluşturulacak ve bu ekip ile çalışmayı gönüllü kabul edenler, muhtelif mesleki eğitimlere tabi tutulacaklar ve yeniden işe yerleştirilmeleri durumunda ise daha önce almakta oldukları ücretlerinin seviyesini 6 ay süreyle koruyabileceklerdir. Yeniden işlerini kaybetme durumunda ise erken emeklilik hakları saklı kalacaktır. Bu yeni bakış açısı, erken emekliliği ilk tercih olarak görmek yerine, istihdamda kalma ve yeniden eğitim almaya öncelik tanıyarak, son çare olarak sunmayı amaçlamaktadır.

3) İşletmeler üzerinde çalışma hayatından kaynaklanan mali yüklerin azaltılması:

Yasada, sosyal güvenliğin finansmanında yapısal bir değişimi öngören sosyal güvenlik yükünü azaltıcı önlemler yer almaktadır. Özellikle gençlerin, 50 yaş üzeri çalışanlar ile gece/vardiyalı çalışanların istihdamında bu yöntemlere ağırlık verilmektedir.

Bir yandan kamu kurumlarının bir yandan da işletmelerin araştırma yapmaları vergi kolaylıklarıyla daha fazla teşvik edilecektir.

4) Sosyal güvenlik sisteminin güçlendirilmesi:

Bugüne kadar çalışan ve işverenlerin katkılarıyla finanse edilen sosyal güvenlik sistemine alternatif kaynakların sağlanması hedeflenmektedir. Birçok diğer Avrupa ülkesinde de olduğu gibi bazı mallar-özellikle sağlığa zararlı, tütün gibi - üzerinden alınan ve taşınır mallardan alınan vergilerin bir kısmı sosyal güvenliğin finansmanında kullanılacaktır.

2. İşsizlik sigortasında yapılan değişiklikler

15.12.2005 tarihi itibariyle işsizlik ödeneği alan kişilerin her ayın 3. ve 26. veya 7.günü bağlı oldukları Belediyelere kontrol kartlarını ibraz etmeleri zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu uygulamanın yerine, ONEM (Ulusal İstihdam Bürosu) kişilere doğrudan çağrı mektubu göndererek, bizzat kayıtlı oldukları Belediyelere veya kendilerine en yakın İstihdam Bürosuna davet edecektir. Ayrıca her ay işsizlik ödeneği alan kişi, kendisine ödemeyi gerçekleştiren kuruma başvururken ONEM mektubunu da ibraz etmek zorunda olacaktır. Bu uygulamayla Belediyelerin yükü hafifletilmekte ve kişinin bizzat başvurusu sağlanarak, istismarların önlenmesi hedeflenmektedir. Bu uygulamada, daha önce mevcut olan kontrol kartı uygulaması devam etmekte, kişiden kontrol kâğıdını düzenli işlemesi beklenmektedir. Kontrol kâğıdına hastalık günlerinin, tatil günlerinin işlenmesi mecburidir.

3. Serbest çalışanlara yönelik bazı yasal düzenlemeler

2005 yılında "serbest çalışanlar" ile ilgili olarak sosyal güvenlik alanında bazı önemli yasal düzenlemeler getirilmiştir. Serbest çalışanlar sosyal güvenlik rejiminde "yardımcı eşler" statüsünde çalışanların daha önce isteğe bağlı olan "Tam Statü- Maxi Statut " sigortalılığı 01.07.2005 tarihi itibariyle zorunlu hale getirilmiştir. Kısaca hatırlanacak olursa yardımcı statüde çalışan eşler, 01.01.2003 tarihinden bu yana sosyal güvenlik sigorta kollarından malullük ve analık sigorta kollarına zorunlu sigortalanmakta, sağlık ve aile yardımları ile yaşlılık ödeneklerinde türev haklardan-eşleri nedeniyle yararlanmaktaydılar. Bu statü eşlerin boşanmaları, ani ölüm ya da kaza durumlarında birçok sosyal soruna yol açmaktaydı. Bu nedenle, tam sigortalılık sistemi ile yardımcı statüdeki eşler de zorunlu tutularak, kişilerin doğrudan sosyal güvenlik haklarından yararlanması sağlanmış olmaktadır. Bu yeni uygulama ile birlikte vergi yasalarında yeni düzenleme yapılarak ailenin gelir düzeyi açısından mağduriyeti önlenmiştir.

Ayrıca serbest çalışanların asgari emekli aylıkları kademeli olarak artırılmıştır. Bu artış 4 yıllık bir süreye yayılarak, 2007 yılı sonuna kadar serbest çalışanların asgari emekli aylıkları ayda ortalama 120 Avro artırılmış olacaktır.

4. Öğrencilerin çalışması

Daha önce öğrenciler, indirimli sosyal güvenlik primlerinden yararlanmak suretiyle yaz tatillerinde en fazla 23 gün çalışabilmekteydiler. Öğrencilerin bu 23 gün dışında ayrıca yıl içinde de 23 gün indirimli sosyal güvenlik primlerinden yararlanmak suretiyle çalışmalarına imkân tanınmıştır. İndirimli prim oranları yaz dönemi çalışmalarında öğrenci için % 2,5, işveren için % 5, yıl içindeki sürede ise öğrenci için % 4,5, işveren için ise % 12,5'dir. Normal prim oranları olan % 33 işveren payı, % 13,07 işçi payı ile karşılaştırınca bu oranlar önem kazanmaktadır.

Yaşlılar için Garanti Emekli Aylığı (GRAPA) ve Serbest Çalışanlar Asgari Emekli aylığı 01.12.2005 itibariyle yeniden düzenlenmiştir:

GRAPA

Gösterge

Temel ücret

Ayarlanmış ücret

Yıllık (Avro)

116,15

5.489,91

8.234,87

Aylık (Avro)

116,15

457,49

686,24

Serbest Çalışanlar

Gösterge

Yıllık

Aylık

Evli

116,15

11.306,45

942,20

Tek başına yaşayan

116,15

8.537,09

711,42