SAYISAL BİLGİLER

1.Genel , Yabancı ve Türk Nüfus

(31.12.2005 tarihi itibariyle)

 

Genel

Yabancı

Türk

Erkek

4.133.640

23.500

14.300

Kadın

4.302.360

1500

700

Toplam

8.436.000(1)

25.000(2)

15.000(2)

Kaynak: (1) A.C. Devlet İstatistik Komitesi "Sosyal İqtisadi İnkişaf" Ocak -Aralık 2006

(2) Bakü Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliğimizce yapılan araştırma neticesinde, A.C. İçişleri Bakanlığının 06.02.2006 tarih ve 24/15-75 sayılı yazıları ve kendi imkanlarıyla gelen Türk vatandaşlarının tahmini sayısı ilavesiyle bulunmuştur.

2. Çalışan Vatandaşlarımızın Sayısı

2002 yılı

2003 yılı

2004 yılı

2005 yılı

Toplam

9000

10000

10200

10500

3.Çalışan Vatandaşlarımızın İşkollarına Göre Dağılımı

(31.12.2005 tarihi itibariyle)

İşkolları

Sayısı

Gıda

1100

Konfeksiyon

750

Mobilya

1000

Dayanıklı tüketim malları

1000

Sağlık

80

Eğitim

500

Otel

495

Lokanta

490

Banka ve sigorta

60

İnşaat

4000

Ulaştırma

400

Haberleşme

80

Otomotiv

290

Nakliye

200

Basın-yayın

55

Genel Toplam

10.500

4. Serbest Çalışan Vatandaşlarımızla İlgili Bilgiler

Yabancıların Azerbaycan'da kendi nam ve hesabına çalışmaları hususunda, Azerbaycan kanunlarına göre hiçbir kısıtlama bulunmamaktadır. Bu nedenle, sermayeden çok mesleki beceriyi gerektiren küçük ve orta ölçekli hizmet sektöründe faaliyet gösteren lokanta, otomobil tamirhanesi, market, berber, kasap, PVC profil imalatı, kahvehane işletmesi ve bu gibi birçok işyeri Türk vatandaşları tarafından işletilmektedir.

MEVZUAT VE UYGULAMA DEĞİŞİKLİKLERİ

Azerbaycan Cumhuriyeti İş Kanununda değişiklik yapılmıştır.

Azerbaycan Cumhuriyeti "Sosyal Sigorta hakkında" Kanununa ilaveler ve bu Kanun'da bazı değişiklikler gerçekleştirilmiştir.

3 Aralık 2004 tarihinde imzalanan ve 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren yürürlülüğe giren Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Fermanıyla "Sosyal Sigorta Hakkında" Azerbaycan Cumhuriyeti Kanununda değişiklikler yapılmıştır.

Yapılan değişikliklerle;

Zorunlu devlet sosyal sigorta priminin işveren payı % 27'den % 22'ye düşürülmüş, işçi payı ise % 2'den % 3'e çıkarılmıştır.

İşveren zorunlu devlet sosyal sigorta primlerini bu Kanunla belirlenmiş süre içinde ödemediği takdirde, hesaplanmış zorunlu devlet sosyal sigorta prim borçlarının ve uygulanmış mali cezaların 5 gün içinde ödenmesi konusunda işverene uyarı gönderilir.

İşveren 5 gün içinde borçları ve mali cezaları ödemediği takdirde ilgili kurumun hesabına aktarılması için banka veya diğer kredi kurumuna icra yoluyla tahsili için talimat verilir. İşverenin cari ve diğer hesaplarında para olduğunda, ilgili kurumun talimatı banka veya diğer kredi kurumu tarafından bu talimatın bankaya ulaştığı gün icra işlemi başlatılır, işverenin döviz hesabına talimat verildiği halde banka veya diğer kredi kurumu aynı gün Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Bankası'nın belirlediği resmi kur ile talimatta gösterilen miktarın % 105 miktarına kadar hesaptaki döviz miktarını dondurur ve derhal bu konuda işverene bilgi verilir. Döviz miktarı işveren tarafından Manat'a çevrildikten sonra talimat icra edilir, işverenin cari, döviz ve diğer hesaplarında para olmadığında veya zorunlu devlet sosyal sigorta prim borçlarının ve uygulanmış mali cezaların ödenmesine kifayet etmediğinde, ilgili kurumun talimatı bankada veya diğer kredi kurumunda muhafaza edilir ve işverenin hesaplarına para yatırıldığında icra edilir, zorunlu devlet sosyal sigorta prim borçları ve uygulanmış mali cezalar talimatının banka veya diğer kredi kurumuna ulaştığı günden itibaren 90 gün içinde ödenmediğinde, talimat geri gönderilir ve bu borca göre talimat bir daha icraya konulmaz, bu borçlar ve mali cezalar işverenden mahkeme yoluyla alınır.

EKONOMİK VE SOSYAL GELİŞMELER VE İSTİHDAM PİYASASINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER

1. Azerbaycan Ekonomisinin Genel Durumu

SSCB döneminde "umumi ittifak emek paylaşımı" prensibi doğrultusunda, sanayi ürünlerinin % 85-90'ının, tarım ürünlerinin % 30-35'inin ham, yarı mamul ve mamul olarak diğer Cumhuriyetlere götürülmesi öngörülüyordu.

1991 yılında Bağımsızlığını kazanan Azerbaycan'da üretimde ve mülkiyette tek hakim olan devlet yapısından serbest piyasa ekonomisine geçiş süreci başlatılmış ve bu yolda gerekli hukuki alt yapı çalışmalarına geçilmiştir. Tarım, sanayi ve hizmetler sektöründe özelleştirme yapılmaya başlanmış, ayrıca özel mülkiyete izin verilmiştir. Böylece GSYİH'da özel sektörün payı artmıştır. Karabağ savaşının 1994 yılında ateşkes anlaşmasıyla sona ermesinden sonra 1995 yılında başlatılan, özellikle 1996 yılında uygulanan ekonomik istikrar tedbirleri sonuç vermiş ve ekonomide istikrar sağlanmıştır. 1995 yılına kadar GSYİH'nin büyüme hızı -% 20 ile -% 12 seviyelerinde olmuş, ilk defa 1996'da % 1,3 ile pozitif büyüme sağlanmıştır. Bu durum 1997'de % 5,8, 1998'de % 10, 1999'da % 7,4, 2000'de % 11,4, 2001'de % 9,9, 2002'de % 10,6, 2003'te % 11,2, 2004'te % 10,2 ve 2005'te ise % 26,4 olmuştur.

Azerbaycan ekonomisinin gelişmesi için en önemli unsur olan boru hatlarının gelişimi, petrol ve gaz ihracatının artmasında anahtar bir rol oynamaktadır. Hazar Denizi petrolleri Bakü'den Karadeniz'e iki boru hattı ile taşınmaktadır. Bu boru hatlarından biri Gürcistan'da bulunan Supsa'dan, diğeri Karadeniz limanı olan Novorossiski'den geçmektedir. Ayrıca, 2000 yılının ilk dönemlerinde Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı projesi Azerbaycan-Türkiye ve Gürcistan arasında imzalanmıştır. 2,7 milyar dolarlık boru hattı 2005 yılında tamamlanmıştır. Anılan boru hattı Hazar petrollerinin bir kısmını Akdeniz'e taşıyacak olup, Bakü'den Türkiye'ye gaz boru hattı döşenmesi de devam etmektedir.

Temel Ekonomik Göstergeler

Gelirler

10.276,8 milyar Manat (2.233.913.000 ABD Doları)

Harcamalar

10.700,0 milyar Manat (2.326.847.000 ABD Doları)

Açık

423,2 milyar Manat (92.934.000 ABD Doları)

Kaynak: Azerbaycan Devlet İstatistik Komitesi

2005 yılı Devlet Bütçesinin gelirleri önceki yıla oranla % 38,8 artarak 10.276,8 milyar Manat, harcamaları ise % 42,6 artarak 10.700,0 milyar Manat olmuştur. Bütçe gelirlerinin % 69,5'i (7.142,4 milyar Manatı) Vergiler Bakanlığı, % 18,3'ü (1.880,7 milyar Manatı) Devlet Gümrük Komitesi tarafından elde edilmiştir. Bütçe harcamalarının 1.519,4 milyar Manatı (% 14,2) halkın sosyal güvenliğine, 1.861,8 milyar Manatı (% 17,4) eğitime, 2.225,6 milyar Manatı (% 20,8) ekonomiye yatırım, 535 milyar Manatı (% 5) sağlık sistemine harcanmıştır. Bütçe harcamaların % 42,0'ini maaş, emeklilik ve para yardımları teşkil etmiştir.

2. Dış Ticaret ve Türkiye-Azerbaycan Ticari ilişkileri

Serbest Pazar ekonomisi uygulanan Azerbaycan'da petrol ve petrol ürünleri Azerbaycan'ın stratejik ihraç mallarıdır. Konsorsiyumlarla yapılan anlaşmalar sonucu yeni petrol yataklarının üretime başlamasıyla petrol ihracı daha da artmıştır. 1999 yılında toplam ihracatın % 75'ini petrol ve türevleri alırken, bu oran 2005 yılında % 82'ye ulaşmıştır.

Yeniden yapılanma çalışmaları içerisinde ihracatın öneminin anlaşılması, bu konuda ciddi adımların atılmasını gerekli kılmıştır. İhracatta alınan vergiler kaldırılmış, ihracatı özendirici Türkiye mevzuatı benzeri mevzuatların hazırlanması çalışmaları yapılmaktadır. Azerbaycan yönünü serbest pazar ekonomisine çevirip köklü yapısal değişikliklere giderken, bir yandan daha az zaman ve daha az harcamayı gerektiren küçük ölçekli özel işletmelerin yaygınlaştırılmasına önem verilmekte, bir yandan da zorunlu ihtiyaç duyulan temel gıda maddeleri üretimini artırarak yeni iş imkanları yaratmaya çalışmaktadır. Azerbaycan'ın dış ticaret hacmi her geçen gün artmaktadır. Bunda belirleyici en büyük etken yeni petrol yataklarının üretime alınmalarıdır. 2005 yılında dış ticaret hacmi 8,55 milyar Dolardır. Bu ülke potansiyeline göre çok yetersizdir. Dış ticaret hacmi GSYİH'nin % 71,8'ini teşkil etmektedir.

Türkiye, 1996-1997-1998'de Azerbaycan'ın ithalatında birinci sırada yer almıştır. 2001 yılında 2000 yılına oranla Azerbaycan'a ihracatımız % 14 artırmasına rağmen (Azerbaycan'ın ithalat sıralamasında) 3. sırada yer almıştır. 2005 yılında Azerbaycan dünyanın 135 ülkesiyle ticaret yapmıştır.

Azerbaycan'ın dış ticaret hacmi 8.547.200.000 Dolar olmuştur. 2005 yılında ihracatımız % 44.9 artarak Azerbaycan ithalatının % 7,4 (321.600.000 Dolar), Azerbaycan'dan ithalatımız ise % 43,1 artarak Azerbaycan ihracatının % 6,3 (264.600.000 Dolar) oluşturmuştur. Azerbaycan'ın dış ticaretinde ülkemizin payı % 6,9'dir ve ülke sıralamasında 3.sırada yer almıştır.

3. Azerbaycan'da Yabancı Yatırımlar

Azerbaycan'da en büyük yatırımcı ülkeler yatırımlarını temelde petrol sektörüne yapmışlardır. Ülkede en fazla yatırımı olan ülkeler ABD, Birleşik Krallık ve Türkiye'dir.

Azerbaycan'da Türk firmaları petrol, telekomünikasyon, bankacılık, sigortacılık, sanayi tesis inşası, sanayi yatırımlar, kimya, petrokimya, ulaştırma, enerji sektörü, pazarlama ve fırıncılık alanlarında faaliyet göstermektedir.

Karşılıklı yarara dayalı olumlu işbirliği imkanları her geçen gün daha da artmaktadır. 1. Özelleştirme Programının tamamlanması, 2. Özelleştirme Programının yürürlüğe konulması büyük ölçekli firmaların ilgisini her geçen gün artırmaktadır. 2005 yılında ülke ekonomisine yöneltilmiş yabancı yatırımların hacmi % 3,6 artış yaparak 4.444,3 milyon ABD Doları olmuştur. Sermayelerin % 93,6 (4161,5 milyon Dolar) ekonomiye direkt yatırım, % 6,3 (281,8 milyon Dolar) kredi şeklinde dahil olmuştur. 2004 yılıyla mukayesede petrol sanayisine yöneltilmiş yabancı yatırımların hacmi % 0,7 azalmıştır. Bu dönemde ortak ve yabancı sermayeli şirketler tarafından 87,1 milyon ABD Doları hacminde yatırım yapılmıştır. Bu yatırımların % 67,5 sanayiye, % 11,1 inşaata, % 3,7 ulaşım ve rabıtaya, % 14,6 ise ticaret ve hizmet alanlarına yöneltilmiştir.

Kaynak: Azerbaycan Devlet İstatistik Komitesi

4. Yabancı Sermayeli Şirketlere Sağlanan Teşvikler

Yabancı sermaye olarak Azerbaycan'a gelen yatırımlara vergi indirimi, muafiyeti ve diğer imtiyazlar tanınmamaktadır. Ancak, ortak şirketin veya yabancı yatırımcıya ait şirketin sermaye payı olarak getireceği mallar Azerbaycan'a getirildiği zaman gümrük vergisi ve KDV'den muaftır. Ayrıca, bazı stratejik alanlara yapılan yatırımlarda A.C. Vergi Mecellesi hükümleri gereği Bakanlar Kurulu kararı ile vergi indirimleri tanınabilmektedir.