SAYISAL BİLGİLER

  1. Türk Vatandaşlarının Cinsiyet ve Yaş Gruplarına Göre Dağılımı

 

Yaş Grubu

       Erkek

      Kadın

      Genel

0-5

4.127

3.877

8.004

6-14

6.458

6.100

12.558

15-24

9.437

9.597

19.034

25-49

28.439

23.549

51.988

50-64

7.575

7.804

15.379

65 ve Üstü

2.571

2.616

5.187

Toplam

58.607

53.543

112.150

  

2. Doğum Yeri Esasına Göre Genel, Yabancı ve Türk Asıllı Nüfus

 

Doğum Yeri

2005

   2010

Avusturya

7.046.583

7.082.440

Yabancı Ülkeler

1.154.776

1.292.850

Genel

8.201.359

8.375.290

Türkiye

147.911

159.038

 

3. Çalışan Vatandaşlarımızın Cinsiyet ve Yaş gruplarına Göre Dağılımı

 

 

Genel

     15-24

   25-34

    35-44

    45-54

      55-64

Erkek

32.400

6.800

13.100

7.300

4.200

x

Kadın

13.100

x

5.200

x

x

x

Toplam

45.500

9.200

18.300

10.400

6.400

x

(x) : 4.000 den düşük sayıyı ifade etmektedir.

 

4. Çalışan Vatandaşlarımızın İşkollarına Göre Dağılımı

 

Sektörler

Avusturya Genel

Yabancı Ülkeler

Türkiye

Tarım-Orman-Hay.

226.500

6.700

x

Sanayi ve Ticaret

1.068.900

193.500

36.000

Hizmetler

2.812.700

450.900

51.100

 

5. Yabancılar ve Vatandaşlarımız Arasındaki İşsizlik Durumu ve Oranı

 

 

           Milliyet

Çalışma İzni Hamili Yabancılar

Kadın

Erkek

Toplam

2009-2010 % Farkı

Genel

105.676

250.782

250.782

-3,7

Yabancı

18.662

29.505

48.167

-1,5

Türkiye

2.779

5.359

8.138

-4,7

Bosna Hersek

1.740

3.551

5.291

-6,6

Almanya

2.263

2.903

5.166

0,0

Sırbistan

1.601

2.766

4.366

27,6

Hırvatistan

1.130

2.062

3.192

-8,1

Romanya

959

896

1.855

8,9

Polonya

755

1.025

1.780

7,8

Macaristan

569

744

1.313

3,3

Makedonya

288

787

1.075

0,7

Slovakya

549

469

1.019

10,7

 

6. Serbest Çalışan Vatandaşlarımızla İlgili Veriler

 

Avusturya makamları, serbest çalışan vatandaşlarımızla ilgili olarak, milliyet esasına dayalı kapsamlı istatistik tutmamaktadır. Bununla birlikte, bağımsız olarak çalıştığı istatistikî verilerde gösterilen Türk vatandaşlarının sayısı 4.300 olup, bunların ağırlıklı olarak perakende ticaret sektöründe faaliyet gösterdiği düşünülmektedir.

 

Viyana Ticaret Odası verileri, sayıları 3.000’i bulan (900 Türk vatandaşı) Türk ve Türk asıllı müteşebbislerin ağırlıklı olarak (% 45) ticari sektörde faaliyet göstermekte olduğunu ortaya koymaktadır. Zanaatkâr olarak serbest meslek icra edenlerin oranı ise % 29 olup, bu sektörü % 26 ile hizmetler takip etmektedir.

 

Avusturya İstatistik Kurumu’nun “Göç ve Uyum” başlıklı incelemesi, Türk ve Türk asıllı müteşebbislerin, yabancı kökenli girişimciler içindeki oranını % 6 (% 8 Erkekler) olarak vermektedir.

 

Vatandaşlarımızın veya Türk kökenli müteşebbislerin kurmuş oldukları şirketlerin türleri ve büyüklüklerine ilişkin ayrı bir istatistik tutulmamaktadır. Bununla birlikte, ağırlıklı olarak perakende ticaret sektöründe (2.000) ve gastronomi (500) alanında faaliyet gösterildiği düşünülmektedir. Keza 100 kadar şirketin ithalatçı toptancı konumuyla ticari faaliyet yürüttüğü mevcut kayıtlardan anlaşılmaktadır.

 

Türk veya Türk kökenli işletmelerde toplam 6.000 kişinin istihdam imkânı bulduğu ve bu sayının % 97’sinin Türk kökenli göçmenlerden oluştuğu tahmin edilmektedir.

 

Avusturya Ticaret Odası yetkilileri, Türk veya Türk kökenli şirketlerin toplam 300 Milyon Avro tutarında bir ciroya sahip olduğunu tahminen ileri sürmektedir. Bu ciroların yaklaşık % 30’unun, Türkiye’den mal ithal eden firmalara ait olduğu düşünülmektedir.

 

7. Türkiye'de İkamet Eden Vatandaşlarımıza Yapılan Sosyal Güvenlik Ödemeleri

 

Aylık Türü

   Sayı

  Miktar/Avro

Yaşlılık Aylığı

6.999

26.919.087,53

Maluliyet Aylığı

2.297

18.575.788,77

Dul/Yetim Aylığı

5.587

16.208.412,32

Toplam

14.883

61.703.288,62

Kaynak: Avusturya Sosyal Güvenlik Kurumları Birliği’nin 07.02.2011 tarihli yazısı

 

   8. Aile Yardımları

a) Çocuk Parası Miktarları

 

Yaş              1.Çocuk     2.Çocuk     3.Çocuk     4.Çocuk

0-3               105,40       118,20       140,40       155,40

3-10             112,70       125,50       147,70       162,70

10-19           130,90       143,70        165,90      180,90

19-26           152,70       165,50        187,70      202,70

 

*5. ve sonrası her çocuk için 50 Avro fazla ödeme yapılır. 

*Engelli çocuklar için 138,30 Avro tutarında ek ödeme yapılmaktadır.

*Çocuk Parası aylık olarak ödenmektedir.

 

b) Çocuk Bakım Yardımı

 

Avusturya’da doğan çocuklar için 12-30 ay sürelerle beş seçenekli  aylık „Çocuk Bakım Yardımı“ yapılmaktadır.

 

Seçenek     Süre/Ay          Avro               

*1                 30                   436

*2                 20                   624

*3                 15                   800

*4                 12                   1.000

*5                 12                   2.000 (Azami sınır-kazancın % 80’i)

Not: İkiz doğumlarda yapılan yardımlar ilk dört seçenekte sırasıyla 218, 312, 400, 500 Avro artırılmaktadır.

 

9. Türk Derneklerine İlişkin Sayısal Bilgiler

 

Avusturya'da vatandaşlarımız tarafından kurulmuş olan derneklerimizin sayısı 130 civarındadır. Bunların 54'ü Avusturya Türk İslam Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Birliği'ne (ATİB) bağlı derneklerdir. Diğer federasyon ve birliklerin başında Avusturya Türk Dernekleri Birliği, Avusturya İslam Kültür Merkezleri, Avusturya Alevi Birlikleri Federasyonu, Avusturya Türk Veliler Birliği gelmekte olup, serbest meslek sahipleri Avusturya Türk İşadamları ve Sanayicileri Derneğinde, doktorlar ve sağlık elemanları da Avusturya-Türkiye Sağlık Derneğinde organize olmuşlardır.

 

10. Vatandaşlarımızın Yönetime (Genel ve Yerel) Katılımı ile İlgili Bilgiler

 

Viyana Eyalet ve Belediye seçimleri 23 Ekim 2005 Pazar günü yapılmıştır. 1.142.126 kayıtlı seçmenden 684.726'sının oy kullandığı ve katılımının % 59.95 olarak gerçekleştiği seçimde geçerli oylar 670.067 olarak tespit edilmiştir.

Başbakan Wolfgang Schüssel'in Partisi ÖVP (Avusturya Halk Partisi) bir önceki seçimlere oranla % 2,36 artış sağlayarak oyların % 18,75'ini almıştır. Genel Başkanlığını Jörg Haider'in yaptığı iktidar ortağı BZÖ'nün (Avusturya'nın Geleceği İçin Birlik Partisi) aldığı oy oranı % 1,15'dir. Yabancı düşmanlığı ile tanınan Jörg Haider'in eski partisi FPÖ (Avusturya Özgürlükçüler Partisi) bir önceki seçime göre % 5,28 kayıpla oyların % 14,88'ini almıştır. Ana Muhalefet Partisi SPÖ (Sosyal Demokrat Parti) oylarını % 2,12 artırarak % 49,03 sonucuna ulaşmıştır. Yeşiller Partisi de bir önceki seçime göre % 2,22 artışla oyların % 14,67'sini almıştır. KPÖ (Avusturya Komünist Partisi) % 0,82 artış kaydederek oyların % 1,46'sını almıştır.

Türkiye-AB ilişkilerinin tüm partiler tarafından iç politika ve propaganda malzemesi olarak kullanıldığı Viyana Eyalet seçimlerinde, Viyana Belediye Başkanlığı'nı SPÖ'lü Michael Häupl tekrar kazanırken, üç Türk kökenli kadın aday Viyana Eyalet Parlamentosu'na girmeyi başarmışlardır.

MEVZUAT VE UYGULAMA DEGİŞİKLİKLERİ

1. Yerleşme ve İkamet İzni

Avusturya'da yabancıların ülkeye giriş ve ikametlerini düzenleyen Yabancılar Yasası 01.01.2006 tarihi itibariyle Yabancılar Polisi Yasası (Fremdenpolizeigesetz-FPG) ve Yerleşme ve İkamet Yasası (Niederlassungs-und Aufenthaltsgesetz-NAG) olarak ikiye ayrılmıştır. Altı aya kadar Avusturya'da kalacak olan yabancılar için vizeler artık Yabancılar Polisi Yasası hükümlerine göre düzenlenirken; altı aydan daha fazla süre ile Avusturya'da yaşayacaklar için Yerleşme ve İkamet Yasası hükümleri geçerli olacaktır.

Avusturya'ya gitmek isteyen vatandaşlarımız vize almak zorundadırlar. Vize mevzuatı Yabancılar Polisi Yasası ile düzenlenmektedir. Ülkeye giriş vizeleri dört türlüdür.

  A Vizesi: Havayolu ile

  B Vizesi: Avusturya ve diğer Schengen üyesi ülkelerden transit geçiş için verilmektedir.

  C Vizesi: Avusturya'ya turistik amaçla gelecek vatandaşlarımızın Schengen vizesi olarak da adlandırılan turistik amaçlı C vizesi almaları gerekmektedir. Bu vize, Schengen üyesi tüm ülkelere seyahat hakkını tanır ve her yarıyıl için en fazla üç aylığına verilir.

  D Vizesi: İş seyahatleri veya üç aydan fazla süreli ziyaretler için verilen oturma vizesi en fazla altı aylığına verilir ve veren ülkede ikamet etme, diğer Schengen üyesi ülkelerden ise en fazla beş gün süreli transit geçme hakkını tanır.

Yukarıda belirtilen vizeler Avusturya'nın ülkemizdeki temsilcilikleri tarafından verilir ve Avusturya'da uzatılamazlar. Bir yakınını ziyaret veya turistik gezi için Avusturya'ya gittikten sonra iş bulup çalışmak mümkün değildir.

Yeni Yasa'ya göre ikamet statüleri ( Aufenthaltstitel ) dört ana grupta toplanmıştır:

  • Oturma izni ( Aufenthaltsbewilligung ),
  • Yerleşim izni ( Niederlassungsbewilligung ),
  • Aile bireyleri izinleri ( Familienangehöriger ), 
  • Daimi ikamet izni ( Daueraufenthalt ).

Yerleşme ve oturma izinleri pasaport üzerine damga şeklinde değil, ayrı bir kart olarak düzenlenecek ve kimlik belgesi görevi de görecektir.

Yerleşme ve oturma izinleri verme ve kartları düzenleme görevi belediyeler bünyesinde oluşturulan dairelere verilmiştir. Bu görevi Viyana Eyaletinde MA 20 Belediye Dairesi üstlenmiştir.

Yerleşme ve İkamet Yasası'nın 8. maddesine göre yerleşim izni çeşitleri

Kilit işgücü yerleşme izni ( Niederlassungsbewilligung-Schlüsselkraft ): Kilit işgücü olarak yerleşme izni önce 18 ay süreyle verilir. Bu izin çalışma iznini de içerir. Eğer bu sürede toplam 12 ay kilit işgücü olarak çalışılırsa, uzatmada sınırsız yerleşme izni (Niederlassungsbewilligung-unbeschränkt) verilir. Yüksek öğrenimlerini Avusturya'da tamamlamış olan üniversite mezunları, kilit işgücü olma şartlarını yerine getirdiklerinde, kontenjana bağlı kalınmadan bu yerleşme iznini alabilirler.

Çalışma hakkı vermeyen yerleşme izni (Niederlassungsbewilligung-ausgenommen Erwerbstätigkeit).

Aile yakınlarına verilen (Avusturya vatandaşının ya da eşinin anne ve babası, büyükanne ve büyükbabası) çalışma hakkı tanımayan yerleşme izni (Niederlassungsbewilligung-Angehöriger).

Aile bireyleri ikamet izni: Yabancıları Çalıştırma Yasası hükümlerine tabi olmayan aile bireylerine süreli yerleşme hakkı verir (Aufenthaltstitel-Familienangehöriger).

Avrupa Topluluğu daimi ikamet yerleşim izni: Kartın geçerlilik süresinden bağımsız, zaman sınırlaması olmayan ve çalışma izni tanıyan izin (Daueraufenthalt-EG).

Aile bireyleri daimi ikamet izni: Kartın geçerlilik süresinden bağımsız, zaman sınırlaması olmayan ve çalışma izni tanıyan izin (Daueraufenthalt- Familienangehöriger).

Yerleşme ve İkamet Yasası'nın 58. maddesine göre oturma izni çeşitleri

Bu tür oturma izinleri belirli bir amaç ve süre için Avusturya'da ikamet edecek olanlara verilmektedir.

Rotasyona tabi olarak çalışanlara verilen oturma izni: Çalışma Dairesi (AMS) belgesi gereklidir (Rotationsarbeitskräfte).

Firma temsilcisi oturma izni: Avusturya dışındaki bir firmadan yapılan sözleşme gereği Avusturya'ya belli bir işi yapmak üzere verilen Çalışma Dairesi (AMS) belgesi gerektiren ikamet izni (Betriebsentsandte).

Serbest çalışanlar: yabancı elemanın sözleşme yapılmış belli bir işte çalışması (Selbständige).

Sanatçılara verilen oturma izni (Künstler).

Yüksek öğretim öğrencileri için oturma izni: Yabancıları Çalıştırma Yasası hükümlerine göre belli şartlara göre çalışma imkânı tanıyan izin.

Okul öğrencileri için oturma izni.

Bilimsel çalışma yapanlar- araştırmacılara verilen oturma izni.

Yerleşme ve Oturma İzni Harç Bedelleri

Süreli ikamet izinleri için

: 100 Avro

Daimi ikamet izinleri için

: 150 Avro

Avrupa Topluluğu daimi ikamet yerleşim izni

: 56 Avro

İkamet Statüsü Verilmesi İçin Genel Şartlar

Yerleşme ve İkamet Yasası'nın 11. maddesi gereğince yabancıya;

Hakkında Avusturya'da veya diğer bir Avrupa Ekonomik Birliği üyesi ülkede oturma yasağı bulunması,

Hakkında son oniki ayda alınmış sınır dışı kararı olması,

Anlaşmalı evlilik yaptığının veya göstermelik evlat edinildiğinin tespit edilmesi,

Oturma izni almadan geçirebileceği süreyi aşması,

durumlarında ikamet izni verilmez.

Yabancıya;

Yabancının Avusturya'da yaşamasının kamu çıkarları ile çatışmaması,

Yeterli büyüklükte bir ikamet yeri gösterebilmesi,

Geçerli hastalık sigortası bulunması,

Yeterli gelirinin olması ve Avusturya'da yaşamasının kamu kurumlarına mali yük getirmemesi,

İkamet izni verilmesi halinde Avusturya'nın diğer bir ülkeye karşı suçlu veya sorumlu duruma düşmemesi,

Entegrasyon sözleşmesi hükümlerini yerine getirmesi

halinde ikamet izni verilir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi gereğince Aile birliğini korumak amacıyla, yukarıda belirtilen altı şarttan birinin veya bir kaçının yerine getirilememesi durumunda dahi ikamet izni verilir.

İkamet Statüsünün Geçerliliğini Yitirilmesi

Yerleşme ve İkamet Yasası'nın 10. maddesi gereğince bir yabancının ikamet izni;

Yabancı için oturma yasağı getirilmesi veya yabancı hakkında sınır dışı kararının alınması,

Avrupa Topluluğu daimi ikamet yerleşim izni olmayan üçüncü ülke vatandaşı yabancının Avusturya'da yaşamadığının tespit edilmesi,

Avrupa Topluluğu daimi ikamet yerleşim izni olan üçüncü ülke vatandaşı yabancının altı seneden bu yana Avusturya'da yaşamadığının tespit edilmesi

üzerine geçerliliğini yitirir ve eğer izin pasaportunda bulunuyorsa pasaporta iznin artık geçerli olmadığına dair damga vurulur; izin kart şeklinde ise kart geri alınır.

Göç Kontenjanı - Kota (Einwanderungsquote)

Yerleşme ve İkamet Yasası'nın 13. maddesi gereğince Avusturya Federal Hükümeti her yıl ülkedeki iş piyasası gelişmeleri ile konut, okul ve sağlık hizmetlerindeki durumu dikkate alarak ve İşçi Odası, Çalışma Dairesi, Ticaret Odası gibi Kurumların görüşünü aldıktan sonra oluşan İçişleri Bakanlığı tavsiyesi üzerine ilk kez verilecek yerleşim izinlerinin sayısını belirlemektedir.

Göç kontenjanına tabi olarak Avusturya'ya gelebilecek yabancılar:

Kilit işgüçleri ile aile bireyleri,

Avrupa Birliği üyesi bir diğer ülkede daimi yerleşim hakkı bulunanlar,

Bir işte çalışmadan devamlı Avusturya'da yerleşmek isteyen kişiler ve bu kişilerin aile bireyleri,

Avusturya'da üçüncü ülke vatandaşlarının (Avrupa Ekonomik Alanı ve AB ülkeleri vatandaşları hariç) aile birleşimi çerçevesinde gelecek aile bireyleri.

Avrupa Ekonomik Alanı üyesi ülke vatandaşları ile Avusturya vatandaşlarının aile bireyleri kontenjana tabi olmadan Avusturya'ya yerleşebilirler.

Entegrasyon Sözleşmesi

01.01.2006 tarihinde yürürlüğe giren yeni yasa ile entegrasyon sözleşmesinin hükümleri korunmuş, ilave olarak Avusturya vatandaşlarının Avusturya'ya gelen aile bireylerine de bu sözleşme hükümlerine uyma zorunluluğu getirilmiştir.

Yabancılar Yeni Yerleşme ve İkamet Yasası'nın 14. maddesine göre 75 saatlik okuma yazma kursuna (Modül 1) ve 300 saatlik Almanca kursuna (Modül 2) devam etmekle mükelleftirler. Kurslarda dil eğitiminin yanında temel idari sistem ve ülkeyi tanıtıcı bilgiler de yer almaktadır.

Kursun iki sene içinde başarı ile tamamlanması halinde kurs ücretinin yarısı (750 Avro) devlet tarafından karşılanır. Kursların 5 sene içinde tamamlanmaması halinde ilgili 200 Avro idari para cezasına çarptırılır. Bu para cezası 01.01.2006 tarihinden sonra Avusturya'ya giden yabancılar için geçerlidir. Ayrıca kursun tamamlanmaması halinde, o kişi hakkında Avusturya toplumuna uyum sağlayabileceği hususunda ciddi kuşkuların oluşabileceği kendisine tebliğ edilir. Ayrıca 3 sene içinde kurslara başlanmaması ya da 5 sene içinde kursun tamamlanmaması ilgilinin oturma izninin iptali için yeter sebep sayılmaktadır.

Entegrasyon Sözleşmesi'nin kurslarla ilgili hükümlerinin yerine getirilmesinden;

  • Reşit olmayanlar,
  • Yaşlılar ve resmi doktor raporu ile hastalığını belgeleyenler,
  • Avusturya'da iki yıl içinde sadece 12 ay kalacağını taahhüt edenler,
  • Kilit işgüçleri ve aile bireyleri,
  • Yeterli derecede Almanca bilgisine sahip olduğunu kanıtlayan yabancılar,

muaf tutulmuşlardır.

Aile Birleşimi

Türk Vatandaşlarının Aile Bireyleri

Avusturya'da Avrupa Ekonomik Alanı, Avrupa Birliği üyesi ülkeler vatandaşları ile Avusturya vatandaşlarının yabancı eşleri dışındaki yabancıların aile bireylerine ilk ikamet izni verilmesinde kota uygulanmaktadır.

Yabancıların aile birleşiminden yararlanacak olan aile bireyleri eş ve reşit olmamış (18 yaşını doldurmamış) bekâr çocuklarını kapsamakta olup, bu kişilere ilk aşamada sınırlı yerleşme izni (Niederlassungsbewilligung-unbeschränkt) verilmektedir. Aile birleşimi çerçevesinde Avusturya'ya gelecek olan aile bireyleri entegrasyon sözleşmesi şartlarını yerine getirmek zorundadırlar. Bu kişilerin geliş tarihlerinden itibaren bir yıl geçtikten sonra yanına geldikleri kişinin sahip olduğu çalışma iznine eşit bir izni alma hakları vardır. Diğer bir deyişle, aile bireylerinin ülkeye giriş yaptıkları tarihten itibaren bir yıl sonra sınırsız yerleşme izni alabilmeleri yeni yasa ile mümkün hale getirilmiştir. Sınırsız yerleşme izni çalışma hakkını içermektedir.

Aile bireylerine beş yıl sonra aile bireyleri daimi ikamet izni verilir. (Daueraufenthalt- Familienangehöriger) Bu izin süresiz olmasına rağmen her beş yılda bir yenilenmesi gerekmektedir. Aile birleşimi yoluyla giden aile bireylerine entegrasyon sözleşmesinin gereklerini yerine getirmedikleri takdirde daimi yerleşme izni verilmez.

Aile birleşimi için ilk başvuru kural olarak Avusturya'nın yurtdışı temsilciliklerine yapılır. Kişiler, vizesiz giriş yapma hakkına sahiplerse veya bir vize ile Avusturya'da bulunuyorlarsa aile birleşimi başvurusu Avusturya içinde de yapılabilmektedir. Bu durumdaki başvurular vize süresi içinde neticelenmediği takdirde, aile birleşiminden yararlanacak kişi veya kişiler başvurunun sonucunu kendi ülkelerinde beklemek zorundadırlar.

Avrupa Ekonomik Alanı üyesi ülke vatandaşlarının ve Avusturya vatandaşlarının yabancı uyruklu aile bireylerinin de yerleşim izni almaları gerekmektedir. Ancak bu iznin verilmesi kontenjana tabi değildir; söz konusu kişiler yerleşim özgürlüğü hakkına sahiptirler.

Avusturya Vatandaşlarının

a) Aile Bireyleri

Avusturya vatandaşlarının 18 yaşını doldurmamış bekar çocukları ve nikahlı eşleri kontenjana tabi olmadan aile bireyleri ikamet izni alma hakkına sahiptirler. Bu kişilere beş yıl sonra aile bireyleri daimi ikamet izni verilir. (Daueraufenthalt- Familienangehöriger). Bu izin süresiz olmasına rağmen her beş yılda bir yenilenmesi gerekmektedir. Eşler ve çocuklar geldikleri andan itibaren çalışabilmektedirler.

Aile birleşimi için ilk başvuru kural olarak Avusturya'nın yurtdışı temsilciliklerine yapılır. Kişiler, vizesiz giriş yapma hakkına sahiplerse veya bir vize ile Avusturya'da bulunuyorlarsa aile birleşimi başvurusu Avusturya içinde de yapılabilmektedir. Bu durumdaki başvurular vize süresi içinde neticelenmediği takdirde, aile birleşiminden yararlanacak kişi veya kişiler başvurunun sonucunu kendi ülkelerinde beklemek zorundadırlar.

Aile birleşimi yoluyla gelen Avusturya vatandaşlarının aile bireylerine de entegrasyon sözleşmesinin gereklerini yerine getirmedikleri takdirde daimi yerleşme izni verilmez.

b) Aile Yakınları

Avusturya vatandaşlarının aile yakınları kapsamına, geçimleri getiren kişi tarafından karşılanan kendisinin ya da eşinin anne ve babası, büyükanne ve büyükbabası ile diğer aile yakınları girmektedir.

Diğer aile yakınları kapsamına;

  • Ülkelerinde geçimleri getirecek kişi tarafından karşılanan yetişkin çocuklar ve kardeşler,
  • Ülkelerinde getirecek kişi ile aynı hanede yaşamış yetişkin çocuklar ve kardeşler,
  • Sağlık problemi nedeniyle getirecek kişinin bakımına muhtaç olan kişiler

girmektedir.

Yukarıda belirtilen çerçeve içinde giden kişilere beş yıl sonra aile yakını daimi ikamet izni verilir (Daueraufenthalt-Angehöriger) . Bu izin süresiz olmasına rağmen her beş yılda bir yenilenmesi gerekmektedir ve çalışma hakkını kapsar.

Aile birleşimi için ilk başvuru kural olarak Avusturya'nın yurtdışı temsilciliklerine yapılır. Kişiler, vizesiz giriş yapma hakkına sahiplerse veya bir vize ile Avusturya'da bulunuyorlarsa aile birleşimi başvurusu Avusturya içinde de yapılabilmektedir. Bu durumdaki başvurular vize süresi içinde neticelenmediği takdirde, aile birleşiminden yararlanacak kişi veya kişiler başvurunun sonucunu kendi ülkelerinde beklemek zorundadırlar.

Aile birleşimi yoluyla Avusturya'ya giden Avusturya vatandaşlarının aile bireylerine de entegrasyon sözleşmesinin gereklerini yerine getirmedikleri takdirde daimi yerleşme izni verilmez.

Anlaşmalı Evlilikler

Yeni yasa ile getirilen bir diğer uygulama da para karşılığı yabancının oturma müsaadesini almasına yönelik bir amaçla evlenen Avusturya vatandaşlarına bir seneye kadar hapis cezası öngörülmüş olmasıdır. Bu işlemi yaptığını itiraf edenler bu cezadan muaf tutulmuşlardır. Anlaşmalı evlilik yapıldığının tespit edilmiş olması oturma izninin iptali için yeter sebep sayılmaktadır.

2. Yabancıları Çalıştırma Yasası

01.01.2006 tarihinde yürürlüğe giren Yabancıları Çalıştırma Yasası'nın 1. maddesine göre;

  •   İltica statüsü kabul edilen yabancılar,
  •   Bilim, pedagoji, kültür ve sosyal branşlar konusunda eğitim verecekler,
  •   Diplomatik misyonların personeli ve bunların hizmetlileri,
  •   Yasa ile tanınan kilise ve dini birliklerde çalışanlar,
  •   Gemilerde çalışanlar,
  •   Özel yöneticiler ve eşleri ile hizmetlerinden feragat edilemeyen en az bir seneden bu yana yönetici ile çalışan hizmetliler,
  •   Basın mensupları,
  •   Araştırmacılar ve sanat eğitimi verenler,
  •   Avrupa Birliği eğitim ve araştırma programı çalışanları

bu Yasaya tabi olmadan çalışabilirler. Bu gruplar dışında çalışacak yabancıların çalışmak için izin talebinde bulunmaları gerekmektedir. Yasada izinler üç ana grupta toplanmıştır:

  •   Çalıştırma izni (Beschäftigungsbewilligung),
  •   Çalışma izni (Arbeitserlaubnis),
  •   Muafiyet belgesi (Befreiungsschein).

Çalıştırma İzni: İş pazarının durumunun ve gelişmesinin imkân vermesi ve kamu çıkarına ters düşmemesi halinde belirli bir yabancıyı çalıştırabilmesi için işverene verilen izindir ve en fazla bir yıl sürelidir. Çalıştırma izni sadece belirli bir iş yerinde ve belirli bir iş için geçerlidir. Çalıştırma izni için yaptığı başvuruda iznin verilmesinde etkili olabilecek hususlarda bilerek yanlış beyanda bulunan veya bunları gizleyenlerin izinleri iptal edilir.

İlk kez çalıştırma izni verilmesi iş piyasasının durumuna ve çalışma izinleri kontenjanına bağlıdır.

Yabancıları Çalıştırma Yasası'nda her yıl Avusturya vatandaşı olmayan işgüçlerinin çalıştırılması için çalışma izinleri kontenjanının (Höchstzahlen) saptanabileceği öngörülmüştür. Hâlihazırda Avusturya'da çalışan ve işsiz yabancıların payının bütün ülkedeki toplam işgücü potansiyelinin % 8'ini aşmaması gerekmektedir. Bu oranın kendilerine çalışma izni verilmesi bir hak teşkil eden gruplar da söz konusu olduğunda % 9'a çıkarılması mümkündür.

Çalışma İzni: Son 14 ay içinde toplam olarak 52 hafta yasal çalışması bulunan yabancıya veya çalışma iznine sahip yabancıların en az bir yıl süreyle Avusturya'da yasal yerleşmiş eşleri veya reşit olmayan bekar çocuklarına çalışma izni verilir. Bu izin son çalışma izninin verildiği eyalet içinde ve azami 2 yıl süre ile geçerli olacak şekilde düzenlenir.

Çalışma izni, son 2 yıl içinde toplam 18 ay yasal çalışılması halinde azami 2 yıl süre ile geçerli olacak şekilde uzatılır. Çalışma izni için yaptığı başvuruda izin verilmesinde etkili olabilecek hususlarda bilerek yanlış beyanda bulunan veya bunları gizleyenlerin izinleri iptal edilir.

Muafiyet Belgesi: Muafiyet belgesi Avusturya'nın her yerinde ve her iş için geçerlidir. Ancak Federal Ekonomi ve Çalışma Bakanlığı bazı meslekler için tüzükle sınırlama getirebilir.

Muafiyet belgesi, yasal olarak Avusturya'da ikamet eden;

Son 8 yıl içinde en az 5 yıl yasal çalışması bulunan kişilere veya,

Anne ve babasından biri son 5 yıl içinde yasal olarak en az 3 yıl Avusturya'da çalışmış olan ve zorunlu eğitiminin son tam yılını Avusturya'da tamamlamış olan gençlere veya,

Muafiyet belgesi sahibi yabancıların en az bir yıl süreden bu yana Avusturya'da yaşayan eşleri ve reşit olmayan bekâr çocuklarına verilir.

Çalışma izni veya muafiyet belgesi için yaptığı başvuruda izin verilmesinde etkili olabilecek hususlarda bilerek yanlış beyanda bulunan veya bunları gizleyenlerin izinleri iptal edilir.

Bir Avusturya vatandaşı ile evli olması dolayısıyla muafiyet belgesi verilenlerin bu izinleri evlilik sona erdiğinde iptal edilir. Ancak evlilik en az 5 yıl devam etmiş ise süresi dolduğunda izin yine 5 yıl uzatılır.

Yabancı işçi bir iş yerinde çalışırken, çalıştırma veya çalışma izninin ya da muafiyet belgesinin aslını, gerektiğinde yapılacak kontrolde göstermek üzere yanında bulundurmak zorundadır.

Kilit İşgücü İstihdamı

Çalışma Dairesi (AMS) ve Belediye Dairesi MA 20 ortaklaşa bir işlemle yabancıya kilit personel olarak yerleşme izni verilip verilmeyeceğini tespit ederler.

Yabancıyı çalıştırmaya hazır bir işyerinin bulunması şarttır. Kilit işgücü olarak yerleşme izni önce 18 ay süreyle verilir. Bu izin çalışma iznini de içerir. Eğer bu sürede toplam 12 ay kilit işgücü olarak çalışılırsa, uzatmada sınırsız yerleşme izni (Niederlassungsbewilligung-unbeschränkt) verilir. Yüksek öğrenimlerini Avusturya'da tamamlamış olan üniversite mezunları, kilit işgücü olma şartlarını yerine getirdiklerinde, kontenjana bağlı kalınmadan bu yerleşme iznini alabilirler.

"Kilit işgücü" sayılabilmek için;

Avusturya iş piyasasında istenilen özel öğrenime veya gerekli pratik tecrübeye sahip olmak ve hedeflenen işte her yıl belirlenen en yüksek prime esas kazancın en az % 60'ı tutarında brüt aylık alacak olmak (halen ayda yaklaşık 2.250,- Avro) gerekmektedir.

Kilit işgücü olarak bir yabancının çalıştırılabilmesi için ayrıca;

  •   Söz konusu istihdamın ilgili bölge iş piyasası için özel bir önem taşıması veya,
  •   Yeni iş yerlerinin sağlanmasına ya da mevcut iş yerlerinin güvence altına alınmasına katkıda bulunması veya,
  •   Yabancının şirket yönetiminde söz sahibi olması veya
  •   Söz konusu belirli bir yatırımının transferini de beraberinde getirmesi veya
  •   Yabancının yüksek okul eğitiminin ya da özel kabul edilen bir eğitiminin bulunması

gerekmektedir.

Yabancı öğrenciler Avusturya'da yüksek öğrenimlerini tamamladıkları takdirde kilit işgücü için diğer şartların oluşması halinde kota sınırlamasına tabi olmaksızın kilit işgücü olarak iş müsaadesi alabilirler.

3. Avusturya Vatandaşlık Yasası

1985 tarihli Avusturya Vatandaşlık Yasası 01.01.2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere değiştirilmiştir. Bu yasa gereğince Avusturya vatandaşlığının verilme (Verleihung) yolu ile alınabilmesi için gerekli şartlar:

  •   Avusturya'da aralıksız olarak en az 10 yıl ikamet etmiş olmak ve bunun en az 5 yılında yerleşim iznine sahip bulunmak,
  •   Almanca bilmek veya entegrasyon sözleşmesi gereği kursları başarı ile bitirmek suretiyle Almanca bildiğini kanıtlamak,
  •   Avusturya'nın demokratik ve sosyal yapısı ile tarihi hakkında genel bilgilere sahip olmak,

(Yukarıdaki şartlardan başvuru tarihinde reşit olmayan ve okula devam mecburiyeti bulunanlar ile yaşlı ve sağlık durumunun kötü olduğu doktor raporu ile belgelenenler muaftır).

  •   Avusturya'ya kişisel ve mesleki uyum sağlamış olmak,
  •   Geçimini sosyal yardıma ihtiyaç duymaksızın yeterli derecede güvence altına almış olmak,
  •   Bir başka ülke veya bir Avusturya Mahkemesince hakkında verilmiş hapis cezası bulunmamak,
  •   Avusturya Mahkemesince hakkında mali suçlardan dolayı verilmiş bir ceza bulunmamak veya kovuşturma, soruşturma açılmamış olmak,
  •   Başvuru tarihine kadar olan hayat biçimi ve davranışlarıyla Avusturya'ya hizmet edeceği ve kamu güvenliğine tehdit oluşturmayacağından emin olunması,
  •   Vatandaşlık verilmesi halinde bundan dolayı Avusturya'nın bir başka ülke ile olan ilişkilerinin zedelenmemesi,
  •   Ağır trafik suçları işlememiş olmak,
  •   Avusturya ve Avrupa Ekonomik Alanı ülkelerinden birinde ikamet yasağı bulunmamak,
  •   Aşırı gurup ve terör örgütleriyle bağlantısı bulunmamak veya bağlantı olabileceği şüphesinin olmaması.
  • Aşağıda belirtilen durumlarda bekleme süresi 6 yıla inebilmektedir:
  •   Bu süre içinde en az 5 yıl bir Avusturya vatandaşı ile evli olmak,
  •   İltica başvurusu kabul edilmiş olmak,
  •   Avusturya Ekonomik Alanı üyesi ülkelerden birinin vatandaşı olmak,
  •   Avusturya'da doğmuş olmak,

Bilim, ekonomi, sanat ve spor alanlarında gösterilmiş ve gelecekte de gösterilmesi beklenen başarıların Avusturya'nın ilgi alanına girmesi.

Yeni yasa ile yabancılara vatandaşlığın bir hak olarak tanınması için 30 yıllık ikamet prensibi korunmuş, ancak Avusturya'ya kişisel ve mesleki uyumlarını sağladığını kanıtlayanlara bu hakkın 15 yıl sonra verilmesi şartı konulmuştur.

Başvuru anında sahip olunan vatandaşlıktan Avusturya tabiiyetine geçtikten sonra en geç iki yıl içerisinde çıkılması gerekmektedir.

EKONOMİK VE SOSYAL GELİŞMELER İLE İSTİHDAM PİYASASINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER

1. Ekonomik Gelişmeler

Avusturya ekonomisi 2005 yılında % 1,9 büyüme kaydetmiştir. Bu büyümede ihracat ve tüketim malları sanayi yatırımları ile Avro'nun düşük değerde seyri büyük rol oynamıştır. 2006 yılı için öngörülen büyüme oranı % 2,4'tür.

Rapor döneminde enflasyon oranı % 2,3 olarak gerçekleşmiştir. 2005 yılında Avusturya'da bütçe açığı 4 Milyar Avro olmuştur. Bu miktar GSYİH'in % 1,7'sine tekabül etmektedir.

2. İş Piyasasındaki Gelişmeler

Avusturya'da 2005 sonu itibariyle çalışanların sayısı 3.208.195'dir. Bir önceki yıla kıyasla çalışan sayısında yaklaşık 10 bin kişilik bir artış kaydedilmiştir.

Federal Hükümet, işyerlerinde vasıflı eleman yetiştirilmesi ve istihdamı için 285 Milyon Avro tahsis etmiş olup, hedeflenen sayı 60 bin kişidir.

Avusturya'da 2005 yılında da işsizlik önemli bir sorun olmaya devam etmiştir. 2005 yılı sonu itibariyle işsiz sayısı 307 bin, işsizlik oranı % 8,7 olarak tespit edilmiştir. İşsiz sayısında bir önceki yıla oranla % 1,6 artış olmuştur.

Avrupa Birliği ülkeleri içince Avusturya işsizlik oranı sıralamasında İrlanda, İngiltere, Hollanda ve Danimarka'yı takiben beşinci sıradadır.

Ortalama işsizlik süresi 2004 yılında 101 gün iken, 2005 yılında bu süre 107 gün olarak kaydedilmiştir.

Avusturya'da 9 eyalet arasında işsizlik oranının en fazla yükseldiği yerler Kärnten (% 8,6), Steiermark (% 8,3), Vorarlberg (% 7,9) ve Viyana (% 4) Eyaletleridir.

Gençler arasındaki işsizlik, 2004 yılına kıyasla % 10,4 artış kaydetmekle birlikte, bu oran % 17,7 olan AB oranından hayli düşük seviyede gerçekleşmiştir.

15-19 yaş grubunda işsizlik oranı % 7,1 olurken, 19-24 yaş grubunda bu oran % 11,6 olarak gerçekleşmiştir.

Gençler arasında işsizlik oranı itibariyle Avusturya AB ülkeleri arasında İrlanda, Hollanda ve Danimarka'dan sonra gelerek en iyi ilk dört ülke arasında yer almaktadır.

Son iki yıldır akademisyenler ve yüksek okul mezunları arasında görülen işsizlik oranı artışı 2005 yılında da gözlemlenmiş, bu grubun işsizlik oranı 2004'e göre % 2,8 artış kaydetmiştir.

Sektörler arasında işsizlik oranı sırayla en fazla hizmet, sağlık ve turizm sektörlerinde tespit edilmiştir.

Yabancı işsizlerin sayısı 53.877, oranı % 13,5'tür.

Vatandaşlarımız arasında yüksek işsizlik oranı 2005 yılında da önemli bir sorun olmaya devam etmiştir. Türkler arasında işsizlik oranı % 17,2, işsiz sayısı 10.834'tür.

Meslek eğitimi ile ilgili olarak son yıllarda süre gelen olumsuz gidiş rapor döneminde olumlu seyretmeye başlamıştır. Açık meslek eğitim yeri sayısı geçen yıla göre 2.693 artış göstererek 3.941'e ulaşmıştır. Mesleki eğitim yeri arayanların sayısında da olumlu gelişmeler gözlenmektedir.