SAYISAL BİLGİLER

Avustralya'da nüfus sayımı, Avustralya nüfusunun coğrafi dağılımı, yıllık artışı, eyaletler arası ve ülke dışından göç, kültürel farklılıklar vb. hakkında bilgi veren temel bir kaynaktır. 1961 yılından bu yana her beş yılda bir yapılmakta ve İstatistik Bürosu tarafından ara dönemlerde yapılan tahminler ile nüfus sayım sonuçları güncelleştirilmektedir. 2001 Ağustos ayında yapılan en son nüfus sayımında doğum yeri Türkiye olan nüfusun 30.06.2004 tarihi itibariyle güncelleştirilen sayısı 36.578 olup, bu rakama Avustralya'da doğan vatandaşlarımızın sayısı dâhil değildir. Avustralya'daki vatandaşlarımız arasındaki nüfus artış oranı (Bu oran 2003-2004 dönemi için % 02,1'dir) dikkate alınarak yapılan hesaplama sonucunda Avustralya'daki vatandaş sayımızın 63.000 olduğu hesaplanmıştır.

1. Genel, Yabancı ve Türk Nüfus

(30 Haziran 2005 itibariyle)

Genel

Yabancı

Türk (*)

Erkek

10.110.836

2.136.880

32.760

Kadın

10.217.773

2.162.656

30.240

Toplam

20.328.609

4.299.536

63.000

(*) Tahmini

Çalışan Vatandaşlarımızın Sayısı

Çalışan vatandaşlarımızın sayısı, eyalet ve işkollarına göre dağılımına ilişkin güncel veri bulunmamaktadır. Aşağıdaki tablolarda verilen sayılar, Viktorya Eyaleti, Melburn ve Çevresine ilişkin, 2001 yılı genel nüfus sayımında elde edilen "Doğum yeri ve Anadiline Göre Sosyo-Ekonomik Göstergeler" esas alınmak ve ülke geneline uygulanmak suretiyle hesaplanmıştır.

(31.12.2005 itibariyle)

Erkek

14.000

Kadın

9.500

Bağımsız çalışan

6.000

Toplam

29.500

2. Çalışan Vatandaşlarımızın İşkollarına Göre Dağılımı

İşkolu

Çalışan işçi sayısı

Tarım, orman, balıkçılık ve madencilik

1000

İmalat sanayi

7600

İnşaat

1100

Toptan ve perakende ticaret

4200

Ulaştırma ve depolama hizmetleri

2.000

İletişim hizmetleri

500

Bankacılık, sigortacılık, finans

2.600

Kamu yönetimi, savunma

500

Eğitim, sağlık hizmetleri

2000

Diğer

2000

Bağımsız çalışanlar

6000

Toplam

29.500

3. Vatandaşlarımız ve Yabancılar Arasındaki İşsizlik Durumu, Oranları ve Dağılımı

(Kasım 2005 itibariyle)

Ülke

İşsiz Sayısı

İşsizlik %

Türkiye (*)

5.000

14.5

Yeni Zelanda

12.300

4.4

Birleşik Krallık ve İrlanda

24.000

3.5

Almanya

2.600

4.6

Hollanda

1.000

2.5

İtalya

1.400

2.2

Yunanistan

1.200

3.4

Lübnan

3.300

8.2

Vietnam

6.400

7.6

Malezya

800

1.2

Filipinler

4.200

5.4

Çin

5.800

5.4

Hindistan

5.200

4.7

Amerika

8.700

6.6

Avustralya dışında doğanlar

126.400

4.8

Avustralya'da doğanlar

369.100

4.7

(*) Tahmini

4. Serbest Çalışan Vatandaşlarımız ile İlgili Bilgiler

Avustralya'da kendi adına çalışan yabancılara ilişkin istatistikler bulunmamaktadır. Ancak yapılan işgücü araştırmalarında Avustralya'ya göç edenler arasında % 10 civarında bağımsız çalışanın bulunduğu belirtilmektedir.

Avustralya'da bulunan vatandaşlarımız arasında kendi adına/serbest çalışanların oranının daha yüksek olduğu gözlenmektedir. Büyük bir çoğunluğu hizmetler sektöründe olmak üzere, gıda ürünleri imalat ve pazarlama, lokanta işletmeciliği, oto tamir-alım satım işleri, emlak alım-satım işleri, sigorta-kredi yatırım danışmanlığı, inşaat yapım işleri ve malzemesi imalat pazarlama ve tarım alanlarında aile işletmesi düzeyinde birçok işyeri bulunmaktadır.

Vatandaşlarımızın sahip ya da ortağı olduğu gerek imalat sanayi, gerek hizmetler sektöründe orta büyüklükte işletmeler de mevcuttur.

Yapılan temas ve gözlemlere göre, yukarıda sayılan faaliyet alanlarında toplam 6.000 civarında vatandaşımızın işyeri sahibi olduğu/kendi adına çalıştığı tahmin edilmektedir.

5. Türkiye'de Bulunan Vatandaşlarımıza Yapılan Sosyal Güvenlik Ödemeleri

Avustralya Sosyal Güvenlik Hizmetleri Kurumu (Centrelik ) Uluslararası Bölümünden alınan bilgiye göre, halen Türkiye'de ikamet eden vatandaşlarımızdan 525 kişi yaşlılık aylığı, 660 kişi maluliyet destek aylığı olmak üzere toplam 1.185 kişiye sosyal güvenlik ödemesi yapılmaktadır.

(2 Mart 2006 itibariyle)

Ödemenin türü

Hak sahibi sayısı

Yaşlılık aylığı

525

Maluliyet destek aylığı

660

Toplam

1185

6. Vatandaşlarımızca Kurulan Dernekler

Avustralya'daki vatandaşlarımız tarafından kurulan 80 civarında dernek bulunmaktadır. Bu derneklerin bir kısmı sadece isim ve tabelası olan, fiilen bir varlığı olmayan derneklerdir. 5-10 civarında derneğin, gerek Başkonsolosluk ve diğer temsilciliklerimiz, gerek yerel makamlar nezdinde faaliyetinin olduğu ve derneklerin federasyon ya da üst birlikler şeklinde birleşmelerine yönelik çalışmaların devam ettiği gözlenmektedir.

7. Vatandaşlarımızın Siyasete Katılımı

Avustralya'da yaşayan vatandaşlarımız Viktorya ve Yeni Güney Galler (NSW) Eyaletlerinde yoğun olarak ikamet etmekte ve çalışmaktadırlar. Vatandaşlarımız, Federal Parlamentoya henüz temsilci gönderememiş olmakla beraber, Türk kökenli iki milletvekili ile Viktorya Eyalet Parlamentosunda temsil edilmektedirler. Yeni Güney Galler Eyalet Parlamentosunda ise henüz Türk temsilci bulunmamaktadır.

Vatandaşlarımızın yerel düzeyde yönetime-siyasete daha etkin bir şekilde katıldıkları, temsil edildikleri gözlenmektedir.

EKONOMİK VE SOSYAL GELİŞMELER İLE İSTİHDAM PİYASASINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER

1. İstihdam ve Göç

Avustralya'nın gelecekteki nüfus artışı ve bu artışın işgücü ihtiyacını karşılama durumuna ilişkin yapılan araştırma ve açıklamalarda, dışarıdan alınacak göçün gerekli olduğu ve bu olgunun 21.yüzyılda Avustralya'nın nüfus artışında temel kaynağı oluşturacağı vurgulanmaktadır. Yapılan planlara göre Avustralya'ya yönelik göç, nitelikli göçmen alım programı ve insani nedenlerle göçmen kabul programı olmak üzere iki şekilde yürütülmektedir. Avustralya'da sürekli ikamet etme imkânı arayan insanlar bu iki program ile yönlendirilmektedirler.

Göçmen alım programı, nitelikli göçmen alımı ve aile birleştirmesi yoluyla göçmen alımı olmak üzere iki kola ayrılmaktadır. Göçmen Bakanlığından yapılan açıklamalara göre 2005-2006 döneminde Avustralya'ya 130.000 ila 140.000 arasında göçmenin alınacağı ve bunun 97.500'nün nitelikli göçmen kategorisinde olması öngörülmüştür.

Nitelikli göçmen alımı programı Avustralya ekonomisine katkı verebilecek nitelikli göçmenleri hedef almaktadır. Bu program çerçevesinde ülkeye alınacak göçmenlerin iş deneyimine ve yeterli İngilizce bilgisine sahip olmaları gerekmektedir.

Aile birleştirmesi programı (family stream) çerçevesinde alınacak olanlar, Avustralya'daki sponsorları ile aile bağları dikkate alınarak seçileceklerdir.

Avustralya'da doğum oranının düşmesi ve yaşam beklentisinin uzaması nedeniyle nüfus giderek yaşlanmaktadır. Önümüzdeki birkaç on yılda 65 yaş ve üzerindekilerin oranının ikiye katlanması beklenmektedir. Yaşlanan nüfus, özellikle 55 yaş üzerindekilerin istihdama katılımının azalması nedeniyle işgücü açığının artmasına yol açacaktır. Bu nedenle nitelikli göçmen alım programı 45 yaşın altındaki göçmenleri hedeflemektedir. Bu programlar toplam nüfus içinde çalışma yaşındaki nüfusun miktarını artıracağı için istihdam piyasası için çok önemli olarak görülmektedir.

2. Ekonomik Gelişmeler

Avustralya ekonomisinde, önceki yılın aynı dönemine kıyasla, GSYİH artış oranı % 2,6 (Eylül 2005 itibariyle), tüketici fiyatlarındaki artış oranı % 2,7 (Aralık 2005) olmuştur.

Ağustos 2005 itibariyle, kamu sektöründe % 4,6, özel sektörde % 6,8 olmak üzere, ücretler genel düzeyde ortalama % 6,1 oranında artış kaydedilmiştir.

İstihdam edilen toplam kişi sayısı 10.032.700 olup, bunun 7.146.800'ü tam gün, 2.885.900'ü yarım gün çalışanlardan oluşmaktadır (Aralık 2005 itibariyle). Aynı dönemdeki işsiz sayısı 545.900 olup, genel işsizlik oranı % 5,2, istihdama katılım % 64,4 düzeyinde gerçekleşmiştir.

MEVZUAT VE UYGULAMA DEĞİŞİKLİKLERİ

1. İşyeri İlişkileri Yasasında Yapılan Değişiklikler

Federal Hükümet, 1996 yılından bu yana yürürlükte olan İşyeri İlişkileri Yasasında (Workplace Relations Act) değişiklikler öngören İşyeri İlişkileri Değişiklik Getiren Yasa Tasarısını (Workplace Relations Amendment Act 2005) , 2 Kasım 2005 tarihinde Federal Meclise sunmuş, Muhalefet Partisi ve işçi sendikalarının sert muhalefetine rağmen Yasa, Mecliste kabul edildikten sonra 15 Aralık 2005 tarihinde onaylanarak Adil Ücret Komisyonunun kurulmasına ilişkin maddeler yayım tarihinde, diğer maddeler Mart 2006 dan itibaren yürürlüğe girmiştir.

İstihdam ve İşyeri İlişkileri (Employment and Workplace Relations) Bakanınca yapılan açıklamaya göre yasa tasarısını hazırlamaktaki amaç, oldukça karmaşık ve eyaletlere göre değişen (her eyaletin kendi işyeri ilişkileri yasası bulunmaktadır) mevcut sistemin yerine, daha adil, esnek ve etkin şekilde uygulanabilecek, birleştirilmiş ulusal yeni bir işyeri ilişkileri sistemini getirmektir.

Yasanın amacı, ekonomik kalkınmayı sürdürmek, istihdam ile halkın refah düzeyini yükseltmek ve üretimi artırmak suretiyle uluslararası rekabeti, adil ve esnek bir işgücü piyasasını teşvik etmek, ulusal düzeyde daha basit bir çalışma ilişkileri sistemi kurmak ve sürdürmek, düşük enflasyonu, çalışanlara ekonomik bakımdan sürekli ve net bir asgari ücreti garantilemek vb. olarak belirtilmiştir.

Yasa;

  Asgari ücretin tespitine yetkili yeni bir komisyon (Adil Ücret Komisyonu- Fair Pay Commission ) kurmakta,

  Asgari ücretin tespit usullerini belirlemekte,

  Okul merkezli çıraklık eğitim ve öğretimini ve bu eğitimlere katılanlara verilecek ücretlerin tespit usullerini belirlemekte ve

  Analık ve babalık ödeneğinin teminat altına alınması,

  İşyeri sözleşmeleri ve türleri,

  15 ve daha fazla işçinin çalıştığı işletmeler için işten çıkarma tazminatı ( redundancy payment)

  Sendikal faaliyetler, toplu görüşme ve grev-lokavt

vb. konularda 1996 tarihli İşyeri İlişkileri yasasına önemli ek ve değişiklikler getirmektedir.

2. Sosyal Güvenlik Yardımlarının Verilmesinde Yapılan Uygulama Değişiklikleri

Sosyal güvenlik aylık, yardım ve ödenekleri genel olarak, ülkede sürekli ikamet edenlere, hak kazanma koşullarını taşıdığı süre boyunca ödenmektedir. İşsizlik ve hastalık yardımı gibi ödemeler belirli süre ile ödenmektedir. Hak sahiplerinin kısa süreli olarak Avustralya dışına çıkmaları ödemeyi durdurmamaktadır. Genel kural ikamet koşulu olmakla birlikte, bazı aylıklar kısa bir süre, bazı aylıklar da Avustralya'nın ikili sosyal güvenlik anlaşması olan ülkelerde sürekli ödenebilmektedir.

3. Yaşlılık ve Maluliyet Aylığının Avustralya Dışında Ödenmesine ilişkin 1.07.2004'den Sonra Yapılan Uygulama Değişiklikleri

Sosyal güvenlik aylık, yardım ve ödeneklerinin Avustralya dışına çıkıldığında ödenmesine ilişkin kurallar, 1.07.2004 tarihinden itibaren kapsam ve süre daraltılarak aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

Sadece Avustralya'da ödenenler: Aile vergi yardımı, doğum yardımı, işsizlik yardımı, hastalık yardımı, bakıcı ödeneği (ikili anlaşma kapsamında ise Avustralya dışında ödenir), yetim aylığı (ikili anlaşma kapsamında ise Avustralya dışında ödenir), ebeveyn ödeneği (ikili anlaşma kapsamında ise Avustralya dışında ödenir).

Avustralya dışında 13 hafta süre ile ödenenler: Maluliyet destek aylığı (anlaşma kapsamında ise Avustralya dışında sürekli ödenir).

Avustralya dışına çıkıldığında sürekli ödenenler

  Yaşlılık Aylığı: sürekli ödenir, ancak 26 haftadan sonra hak sahibinin Avustralya'da geçen çalışma hayatındaki ikamet süresiyle (working life residence) orantılı olarak azaltılır. Çalışma yaşamındaki ikamet süresi, 16-65 yaş döneminde 25 yıldır (300 ay) ve 25 yıl çalışma/ikamet süresi olanların Avustralya dışında ikamet etmeleri halinde aylıklarından kesinti yapılmaz.

  Mahrumiyet/Ölüm Yardımı (bereavement allowance) .

�  Maluliyet destek aylığı (disability support pension ) .

4. Avustralya Sosyal Hizmetler Kurumu (Centrelink) Tarafından Sürdürülen Gelir ve Kişisel Durum Değişikliklerini Bildirme Uygulaması

Federal Hükümet, Avustralya Sosyal Hizmetler Kurumundan sosyal güvenlik aylık ve ödenek alanların durumlarındaki değişiklikleri bildirmeleri için, önceki yıllarda başlatmış olduğu gönüllü bildirim uygulamasını daha da yaygınlaştırarak adeta zorunlu hale getirmeye başlamıştır.

Avustralya Sosyal Hizmetler Kurumundan yaşlılık aylığı, maluliyet destek aylığı , bakıcı ödeneği, ebeveyn ödeneği, partner ödeneği ve işsizlik ödeneği adları altında verilen aylık ve ödeneklere hak kazanabilmek için hak sahipleri, gelir testi ve mal varlığı testine tabi tutulmaktadırlar. Başka bir deyimle belirli bir miktarın üzerinde geliri veya mal varlığı olanlara bağlanacak aylıklar kısmen azaltılmakta ya da hiç verilmemektedir.

Gelir miktarının tespitinde kişilerin Avustralya dışından elde ettikleri gelirleri de değerlendirmeye dâhil edilmekte, değerlendirmeye esas alınan gelirin miktarı, verilen aylığın çeşidine ve kişilerin durumuna göre değişmektedir.

Avustralya mevzuatına göre, Centrelink'ten aylık ve ödenek alanların durumlarındaki değişiklikleri 14 gün içinde kuruma bildirmeleri gerekmekte, bildirimde bulunmayanların durumunda meydana gelen değişikliklerin tespit edilmesi halinde aylığın durdurulması, geriye doğru borç çıkarılması hatta hapis gibi cezai yaptırımlar öngörülmektedir.

Centrelink , bu konuda önceki yıllarda başlatmış olduğu yaşlılık aylığı alanlara doğrudan yazarak bildirime davet etme uygulamasına ek olarak, son günlerde TV, radyo, gazete ve dergilere ilan vermek suretiyle bir bilgilendirme-uyarı kampanyası başlatmış bulunmaktadır. Bunun sonucu olarak Centrelink , yaşlılık aylığı alan vatandaşlarımıza gönderdiği yazılarda "Türkiye'den yaşlılık aylığı alıp almadıkları, alıyorlar ise miktarı ve ne zamandan bu yana aldıkları"nı sormakta, 65 yaşına gelen ve aylık almak üzere talepte bulunan vatandaşlarımıza gönderdiği SSK'ya muhatap form dilekçelerde ise "Türkiye'den de yaşlılık aylığı talep etmelerini ve almakta oldukları yaşlılık aylığını" Centrelink'e bildirmelerini istemektedir.